www.trunghochoangdieubaxuyen.net - Thân Chúc Quư Thầy Cô và Đồng Môn Hoàng Diệu một năm mới luôn được Dồi Dào Sức Khỏe và Tràn Đầy Hạnh Phúc - www.trunghochoangdieubaxuyen.net






Dương Lịch – Âm Lịch Click on the date for details

Trăn Trở Ngày Về Hưu

Nguyễn Hồng Phúc

     Chúng ta thường cảm thấy băn khoăn mỗi khi bàn luận chuyện về hưu !!! Vui hay buồn, sớm hay muộn, thoải mái hay chán nản???. Một người bạn đồng nghiệp sắp về hưu tâm sự rằng “Về hưu là quăng đời c̣n lại trước khi qua bên kia thế giới”. Mới nghe xong ta cảm thấy cuộc đời sao thê thảm quá. Đa số bạn bè giờ đây đang ở cái tuổi ngủ tuần, dù muốn hay không chúng ta cũng phải nh́n vào thực tế để đối phó với việc trọng đại này... Trái đất vẫn xoay chuyển quanh một quỹ đạo đă định sẳn, chuyện ǵ tới rồi cũng sẽ tới. Cách hay nhất là t́m ṭi, ḍ dẫm, học hỏi kinh nghiệm của người đi trước để rút kinh nghiệm, hầu t́m ra một hướng đi, một dự tính và chuẩn bị một lối sống mới thích ứng với hoàn cảnh từng cá nhân. 
     Có nhiều trường hợp và hoàn cảnh thật khác biệt cho từng cặp vợ chồng khi đến tuổi xế chiều. Có những cặp vợ chồng khi về hưu th́ con cháu đă thành tài và đang dự tính có cháu nội cháu ngoại để bồng để bế. Cũng có những cặp vợ chồng về hưu nhưng con cái đang học đại học, chưa lập gia đ́nh, gánh nặng vẫn c̣n đè lên hai vai. Ngoài ra cũng có những trường hợp người về hưu nhưng vẫn hiếm hoi,  không có con cái để nối ḍng nối dỏi hoặc để phụng dưỡng lúc tuổi già bóng xế trong cuộc đời.
     Người ta hay nói rằng quá khứ là kỷ niệm, tương lai là phép mầu đang ao ước, c̣n hiện tại là những món quà của cuộc sống. Trẻ con sống cho hiện tại, thanh niên sống cho tương lai trong khi người già hay “hoài cổ” tức thường trở về quá khứ hồi tưởng lại những kỷ niệm êm đẹp thuở nào. Cuộc đời mơ rồi thực, rồi nay vẫn c̣n mơ. Ngày nào đó c̣n nô đùa tinh nghịch mài đũng quần ở nhà trường, sau đó bận rộn việc thi cử để lo cho tương lai lúc vừa thành niên - mơ có một cái nghề vững chắc để bảo đảm tương lai, rồi có gia đ́nh ấm cúng với con cháu đầy nhà. Nay qua rồi thời gian sống thực, tha hương, khi về già vẫn phải ước mơ c̣n được quây quần bên con cháu? 
     Đôi khi quá khứ vẫn là cái ǵ đó tiềm ẩn trong tan vỡ, nhức nhối và thật khó mà quên. Bởi có nhiều bạn già vẫn c̣n canh cánh bên ḷng những điều chưa thực hiện được cho ḿnh, cho đời và cho con cháu!.  Có những người rất thích du lịch đó đây để khám phá nhiều văn hóa mới lạ cũng t́m hiểu thực tế đời sống trên thế giới. Cũng có người muốn về lại quê cha đất tổ để làm cái ǵ đó có ích cho quê hương đất nước. Một nữ tác giả người Mỹ Patricia Schultz có đề nghị chúng ta nên đi du lịch đây đó cho thoả mộng giang hồ
trong cuốn sách của cô “Xem một ngàn nơi trước khi chết” (1,000 places to see before you die). Không biết ước nguyện của con người có khả năng thực hiện nỗi như sự đề nghị của nữ tác giả này không!. Những điều tưởng chừng b́nh thường với người này lại là ước mơ cao vời của người khác! Hạnh phúc lắm, khi ai đó trong cuối đời có cái may mắn thực hiện được những điều ḿnh mong muốn. Cái tuổi già đang t́m đến và chúng ta cũng nên lo chuẩn bị sắp xếp hành trang để làm một cuộc hành tŕnh dài đến nơi miền đất mới…
     Như xuân về hoa nở.
Hè oi ả nóng để đón những cơn mưa bất chợt đổ xuống. Rồi cái nóng cũng dịu dần để đón gió thu sang. Cuối thu lá vàng cùng hoa thi nhau rơi rụng, lại chuẩn bị để đón một mùa đông lạnh lẽo sắp đến. Bốn mùa đất Trời vẫn hằng xoay chuyển.
     Cũng như người xưa thường nói rằng “Sinh  Lăo Bệnh Tử” là một qui định không thể căi lại được. Dù sao, trong cuộc hành tŕnh đi đến tuổi già chúng ta nhớ lại ngày xưa cổ nhân thường nói: “Có đi th́ có đến”. Nhưng ngồi ngẫm nghĩ lại th́ nỗi buồn canh cánh bên ḷng. Sự cô đơn lại chế ngự, nhất là sống trên đất nước người mùa đông tuyết phủ đầy sân nhà, lạnh buốt. Con cái th́ mỗi đứa một nơi, có đứa ở xa, có đứa th́ gần, nhưng đôi khi thấy tựa như dặm đường cách trở. C̣n ǵ buồn tha thiết, c̣n chăng nước mắt âm thầm rơi, cố gắng sống hết khoảng thời gian cuối cùng đi về vắng vẻ? Có mấy ai c̣n đủ sức khỏe để đi làm part-time, t́m thêm chút ít lợi tức cá nhân để cuộc sống đỡ vô vị hơn chăng?.
     Có lần một cô bạn thời trung học tâm sự rằng “Bạch T. rất quí bạn bè trong tuổi xế chiều. Bạch T. đang hưởng trợ cấp về hưu. Mất tiền lương nghỉ hưu, Bạch T. không tiếc, v́ ḿnh c̣n có thể đi làm kiếm sống tạm được chứ mất một người bạn xem như ḿnh mất đi cái ǵ rất quí giá mà không thể nào t́m lại được”. Nghe xong những lời tâm sự này chúng ta cảm thấy bùi ngùi cho cuộc sống cô đơn và buồn tẻ lúc xế chiều rất cần bạn bè thân thuộc để trao đổi và tâm sự. Ngày nay ở xă hội mới này người ta chạy đua với kinh tế và đồng tiền làm chi phối cuộc sống tinh thần, xem nhẹ t́nh bạn và t́nh nghĩa… V́ thế tôi cảm thấy rất thấm thía câu nói của cô bạn Bạch T. này quá…
     Nghĩ đến lúc về hưu có những lúc đi về thui thủi một ḿnh th́ thật là buồn nản.
Bạn bè cũ th́ bận rộn việc làm trái với th́ giờ rănh rỗi của ḿnh. Ở gần th́ ít, ở xa th́ nhiều. Bạn bè để ăn tiệc, để rủ nhau đi chơi thể thao, đi shopping và tán gẫu th́ nhiều nhưng bạn thân tri kỷ để chia sẽ niềm vui buồn th́ rất ít. Những ngày cuối tuần cố gắng hẹn gặp ở nhà hàng, chỉ có ăn và uống, ngồi bên nhau chừng chốc lát, “nỗi nhà thuở trước, nỗi ḿnh ngày xưa”, hàn huyên được bao lâu. Câu chuyện cũng xoay quanh vấn đề Việt Nam hải ngoại thiếu đoàn kết, chừng nào có party, phải ăn mặc
quần áo và trang điểm như thế nào cho sang trọng, chuyện du lịch, chuyện thành công của con cái... chưa kể nhiều vị rất khoe khoang hay bàn luận vấn đề khủng hoảng kinh tế bên Mỹ, cuộc cách mạng Hoa Lài ở Tunisia để đánh đuổi nhà độc tài Ben Ali rồi cuộc nổi dậy của nhân dân Ai cập lật đổ sự độc tài của tổng thống Hosni Mubarak, vụ chống tổng thống Lybia Gaddafi, chiến tranh Irak, trên mạng đang có hiện tượng những lời kêu gọi người dân Việt nam hưởng ứng những phong trào dân chủ của Bắc Phi và Trung Đông, động đất và sóng thần bên Nhật, v.v.v….
     Những cặp vợ chồng có con cái trưởng thành và chuẩn bị có cháu nội cháu ngọai - Gần 40 năm trời tha hương, quê hương tôi đă đổi thay và trở
thành biển dâu trong ḷng người Việt hải ngoại. Chỉ biết rằng ở đây, trong tấm ḷng người xa xứ, luôn mang sự day dứt khôn nguôi.
     Những cặp vợ chồng già hạnh phúc thường ít lệ thuộc con cái. Sự lệ thuộc tài chánh có lẽ là nỗi cay đắng lớn nhất ở tuổi già. Cũng may mắn ở đây người già có tiền hưu nên cũng ít lệ thuộc nhiều như ở nước ta khi về hưu là phải nhờ con cái giúp đỡ tiền bạc để sinh sống trong những ngày cuối của cuộc đời. Cố tránh được bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu để nhẹ ḷng thanh thản.
     Vẫn c̣n có một số ít các gia đ́nh châu Á nói chung  người Việt nói riêng, “cha mẹ đặt đâu, con ngồi đó”! T́nh h́nh này hiện nay h́nh như  nhiều thay đổi. Bây giờ tốt hơn hết là, con cái đặt đâu cha mẹ nên ngồi yên chỗ! V́ nếu có sự mâu thuẩn con cái sẽ tự động dọn ra ở riêng. Chỉ c̣n trông cậy những đứa con có hiếu nghĩa, biết ơn, biết kính trọng đấng sanh thành!
     Ngày nay con cái ở xứ Tây phương này có vẻ ít quan tâm, ít gần gũi cha mẹ như ngày xưa bên xứ ḿnh. Có thể phần lớn do cuộc sống bề bộn trong thời đại công nghiệp, ai cũng bận rộn đầu tắt mặt tối. Luôn luôn tôn trọng giờ giấc, thường xuyên di chuyển và nhất là phải bám chặt việc làm để đủ trả bills (nợ). Con người
có lẽ bị lệ thuộc về vật chất quá nhiều, nhiều khi v́ cần giữ ít sĩ diện cá nhân nên cứ đua đ̣i theo mốt mới, từ cái nhà, cái xe đến nhiều thứ vật dụng lặt vặt trong nhà đều vay nợ mua để cho hợp thời trang, để sánh bằng bạn bè trong cộng đồng.
     Ngược lại con cái trưởng thành có những mối lo riêng cho gia đ́nh, nên không c̣n nhiều th́ giờ dành cho cha mẹ già. Do đó những bữa cơm gia đ́nh thân mật, ấm cúng ngày nào c̣n bé ngày càng hiếm thấy. Tuy nhiên những mâu thuẫn tư tưởng văn hóa ngàn đời của cha ông, nếu có, cũng đành chấp nhận, bởi đây là xứ của tự do b́nh đẳng. V́ thế cha mẹ già sống lệ thuộc con cái mà vẫn muốn giữ nề nếp như ngày xưa th́ thật sự khó khăn, sẽ dễ tủi thân, sẽ dễ khổ sở v́ những sự đổi thay. Chúng ta nên tỉnh táo để nhận thức được điều này và điều chỉnh kịp thời, cha mẹ già sẽ có thể trở thành bạn của con, để biết nhu cầu, để  gần gũi và giúp đỡ con – v́ cha mẹ đă từng trải nhiều kinh nghiệm … làm con ! Người già ở chung với quan hệ tốt, gần gũi nhiều với cháu, vui đùa cùng cháu, một già đôi trẻ có nhiều th́ giờ chăm chút nhau  đồng thời cũng có nhiều cơ hội để luyện tập trau giồi thêm cho các cháu ngôn ngữ của dân tộc ḿnh. Người già cũng giúp cha mẹ dạy dỗ cháu, kể chuyện cổ tích cháu nghe và cảm thấy vui khi nh́n lại h́nh ảnh những đứa con ḿnh sống động qua các cháu. Đôi khi cần phải hiểu và cần thêm tấm ḷng rộng lượng về phần cha mẹ, cũng như cần thêm sự cảm thông, sự nhân nhượng, sự quan tâm, ân cần chăm chút của con cái trong vài sở thích của cha mẹ. Tuy nhiên ông bà cũng cần thống nhất với cha mẹ trong việc dạy dỗ các cháu. Các con của chúng ta đă ảnh hưởng rất nhiều trong nền văn hóa của nước ngoài, “thương con nhưng không quá chiều chuộng con cái như chúng ta ngày xưa, mục đích là để tập cho các cháu tinh thần tự lập là chính”. Đây cũng là một mâu thuẫn trong hai thế hệ.
     Cô bạn Thanh H. của tôi nay đang về hưu, ở nhà giữ cháu để con ḿnh an tâm đi làm đă nói: "Khi có cháu rồi mới biết, thương cháu lắm, đôi khi c̣n giận con ḿnh v́ đă quá nghiêm khắc với cháu của ḿnh đấy"
     Một vài tiểu bang Hoa Kỳ và vài tỉnh của Canada, để nhắc nhở người ta nên nghĩ đến gia đ́nh nhiều hơn nên chính phủ lập ra ngày Family’s day – ngày thứ hai của tuần thứ ba trong tháng 2 mỗi năm trong khi ở Việt Nam là ngày 28 tháng 6, cũng là ngày của Gia đ́nh để cho con cái cha mẹ có th́ giờ và cơ hội gặp gở, tạo niềm thân mật hơn giữa cha mẹ và con cái. Cái lễ này cũng nhằm mục đích cho thấy cái giá trị tinh thần của gia đ́nh, của mái ấm với người thân sum họp đầy đủ…
     Tôi chợt nhớ lại một phong tục người Huế khi xem tivi tường tŕnh về lễ hội miền Trung, ngắm cảnh ban đêm người ta thả đèn giấy lắc lư, bồng bềnh, lóng lánh dưới chân cầu Trường Tiền trên ḍng sông Hương để nguyện cầu:

Mỗi năm mỗi đốt đèn trời
Cầu mong cha mẹ sống đời với con


     Xúc động và thương quá những bàn tay úp lại h́nh trái tim như là tấm ḷng của các con. Mặc dù chỉ nh́n thấy h́nh ảnh qua vidéo, nh́n những đôi mắt long lanh, kính cẩn nguyện cầu mà tôi lặng lẽ quay mặt đi để dấu làn mi ấm ướt. Ước ǵ tôi được hóa thân thành những con thuyền giấy bồng bềnh kia, để chở măi những ngọn lửa hiếu thảo đi khắp các ḍng sông cùng trời cuối đất đến những người cha, người mẹ hạnh phúc. Bởi chỉ có những người trung niên, những người lớn tuổi mới cảm thụ được hết tấm t́nh này!
     Tôi nhớ có lần cô bạn Xuân N. đang nuôi bố mẹ già, tâm sự rằng “đồng tiền, tuy có thể nuôi cha mẹ về vật chất đầy đủ, nhưng sự quan tâm miếng ăn, giấc ngủ và những sở thích, t́nh cảm quen thuộc của cha mẹ mới có thể kéo dài tuổi thọ song thân!”.  Những ai có đi ngoài mưa một ḿnh, mới nghe ḿnh thấm lạnh!. Đối với văn hoá Á châu ḿnh đâu có ai thích sống tách rời con cháu?
     Cô bạn Ngọc M. cũng có tâm sự như sau “Nhiều khi thấy con ḿnh lâm bệnh, người mẹ suốt đêm ngồi bên cạnh thầm nguyện ơn trên chữa lành cho con ḿnh với bao ḍng nước mắt và những nỗi đau ḷng. Nhiều lúc nguyện rằng: nếu có thể được bệnh thay cho con, ḿnh cũng sẽ cam ḷng gánh chịu để đổi lại sức khỏe cho con mau b́nh phục!”. Ôi t́nh thương của Mẹ bao la như thế đó, không biết con cháu ḿnh sau này có cảm nhận được điều này chăng!
     Nhân đọc một bài tài liệu trên báo địa phương McClatchy Tribune ở Sacramento hôm 18 tháng 2, 2011 (the widowhood effect)  về sự yêu thương gắn bó của đời sống vợ chồng, ngay đến quăng đời c̣n lại làm người ta liên tưởng đến mối t́nh già cao quí. Hai cụ J.D Conger và Opal Conger sống với nhau rất đằm thắm cho đến cuối cuộc đời. Ông cụ và bà cụ Conger vừa ăn sinh nhật ngày cưới thứ 80 và sau đó vài ngày bà cụ Opal Conger qua đời ngày 13 tháng 1 năm 2011 ở tuổi 97 và 48 tiếng sau ông cụ J.D Conger cũng theo gót bà về trời ở tuổi 101. Theo các chuyên gia về xă hội học (sociology) của Harvard University th́ 22% đàn ông mất đi một thời gian ngắn sau khi bà vợ về với trời. Ngược lại phía phụ nữ là 17%. Than ôi có cuộc t́nh nào đẹp trên đời này như mối t́nh già Conger…
     Trong khi đó có những cặp vợ chồng kém hạnh phúc ít hợp tính hơn th́ cuộc sống về chiều có phần khó khăn và tẻ nhạt hơn. Có những lo lắng khi con cái c̣n ở chung.  Con c̣n nhỏ th́ lo cho con trên đường học vấn, bạn bè như thế nào, học ở đâu, học ngành ǵ... Đến khi con khôn lớn th́ lo chuyện lập gia đ́nh cho con, quen với ai, người đó có cùng ngôn ngữ, cùng văn hóa, cùng dân tộc không, có phù hợp với con ḿnh không..v.v.v... đó là những lư do khiến vợ chồng chung sức đoàn kết lại để giúp đỡ và giải quyết cho con. Nay con cái đă lớn khôn, mối lo âu đó hầu như không c̣n hiện hữu. V́ thế với thời gian ở tuổi xế chiều ông và bà phải t́m một việc ǵ đó phù hợp cho mỗi người để giết th́ giờ, để tránh đụng chạm. Chẳng hạn như bà th́ làm thiện nguyện trên chùa, nhà thờ, nhà thương hoặc cho hội Hồng Thập tự. Mấy ông th́ họp bè, họp bạn chơi thể thao, quần vợt, bóng bàn, đánh mạt chược, vũ cầu, v.v.v…
   
 Nhớ lại cô bạn Thu H. ở St-Petersburg kể chuyện song thân cô đều đi tu khi tất cả con cái đều dọn ra ở riêng. Khi c̣n ở Việt Nam cô cho biết là ông bà rất thương yêu, tưởng chưa có cặp vợ chồng nào hạnh phúc nhất trên đời như cha mẹ cô. Nhưng khi từ khi em trai cô mất đi v́ một tai nạn xe cộ ở cái tuổi quá trẻ. Mẹ cô tin rằng trời Phật đă báo phạt cha mẹ cô cho nên bà ấy quyết định vào chùa tu tỉnh để ăn năn sám hối, hầu
mong cho con cái được an lành về sau và cho cuộc đời c̣n lại của ông bà. Cha cô đành phải theo gót mẹ cô đi tu ít lâu sau đó… Ở vào độ tuổi xế chiều, vợ chồng sống với nhau ngoài t́nh c̣n có nghĩa, một người mất đi th́ cuộc sống của người c̣n lại không c̣n ư nghĩa nữa, và sau một thời gian buồn bă cũng xuôi tay nhắm mắt theo người bạn đời của ḿnh.
     Dù sao đi nữa khi người chồng về hưu, dù có chuẩn bị kỹ đến đâu đi nữa th́ đó cũng là một cú sốc, nặng nhẹ tùy điều kiện tài chính mỗi người. Cố gắng tích luỹ tiền bạc như lời kêu gọi trong biểu ngữ quảng cáo của những hăng Bảo hiểm nhân thọ “Tự do lúc 55 tuổi” (Freedom 55). Có người chịu sự hụt hẵng do thu nhập thấp lại, sức khỏe kém, tiếng nói hết trọng lượng, bạn bè ít dần, sinh ra cô đơn, chua chát, đắng cay. Cũng có người bị bà xă đối xử lạnh nhạt hơn. Nếu bị chỉ trích, chê bai, bắt lỗi th́ lại càng thấy nặng ḷng, khổ sở bởi đă qua thời kỳ lên voi và nay là lúc xuống chó.Nhưng xin quư vị “nội tướng” cũng nên cảm thông cho mấy ông già bị “cú sốc” làm xáo trộn tâm lư, đôi khi tinh thần ít nhiều suy sụp, làm thân xác dễ trở nên xuống dốc.
     Vào những buổi chiều hoàng hôn buông xuống, chiều nào ông già
cũng một ḿnh ngồi uống trà hay uống rươụ, bia, mắt buồn man mác, có lẽ ông đang tiếc nuối về những kỷ niệm xa xưa huy hoàng nào đó, có lẽ ông khao khát đắm ḿnh trong tiếng ŕ rào của gió lướt qua cánh đồng; trong tiếng chuông chùa ngân vang khi hoàng hôn chập choạng ở làng quê xưa với hai mùa mưa nắng. Song ông c̣n hoài niệm về những người bạn của ông, bạn mất hay c̣n ở lại Việt Nam, một vài đồng môn ngày nào chia ngọt sẻ bùi ở mái trường thân yêu nay đă không c̣n trên cỏi đời! Tội nghiệp, ông già ngồi yên lặng một ḿnh, trầm tư hướng mắt về phía chân trời xa như đứa bé mồ côi tủi thân, bâng khuâng về cội nguồn xa vời của nó!

Chiều chiều ra đứng ngơ sau.
Trông về quê Mẹ ruột đau chín chiều
”!

     Một vài trường hợp hai vợ chồng già được đưa vào viện dưỡng lăo. V́ t́nh trạng sức khỏe của vợ chồng khác nhau - người c̣n tương đối khoẻ, người đau yếu nhiều. Có khi ông th́ được đưa vào một viện với y tá chăm sóc đặc biệt trong khi bà c̣n tự chủ th́ được đưa vào một viện khác.

    
Người Việt Nam thường có ấn tượng không đúng về nhà dưỡng lăo v́ các cụ thường có cảm giác tủi thân nghĩ rằng con cháu bỏ rơi ḿnh và cảm thấy bị cô đơn, hất hủi. Con cái th́ mang mặc cảm không lo được cho cha mẹ trong lúc tuổi già sức yếu.

“Cha mẹ nuôi con như biển trời lai láng.
Con nuôi cha mẹ tính tháng tính ngày
.”

     Ở VN chỉ cần lo ăn ngày hai bữa cũng đă tạm ổn qua ngày. Thật ra với hoàn cảnh cuộc sống ở hải ngoại mọi người đều phải lo lắng cho việc mưu sinh, phải đi làm, phải kiếm tiền để chi phí cho mọi sinh hoạt hằng ngày. Tiền nợ nhà, tiền bảo hiểm sức khỏe, tiền học hành, tiền xăng, tiền thuế. . .mọi thứ đều cần thiết. Không đi làm là không thể giải quyết những nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống. Con cái cũng rất đau ḷng khi phải đưa cha mẹ vào những nhà dưỡng lăo. Tuy nhiên với thời gian rảnh rỗi con cái nên thường xuyên đến chăm sóc cha mẹ để an ủi các người trong những ngày tuổi già sức yếu của cuộc đời.
     Cha của Cô bạn Xuân N. có tuổi cao và mắc bệnh của tuổi cao niên, con cái không thể nào chăm sóc tại nhà được nên đă đưa vào nhà dưỡng lăo đă nói: “Ba th́ đă vào Nursing Home rồi, lái xe độ 5 phút là đến nơi, đi subway th́ khoảng 10 phút, nên N. mỗi ngày vẫn vào đút cơm cho Ba ăn như hồi Ba c̣n ở hospital, cuối tuần th́ cháu Jimmy, con trai Bé Sáu, vào đút cơm cho Ông Ngoại. Ba và Mẹ đều yếu lắm rồi...tụi N. c̣n lo được cho Ba Mẹ ngày nào, N. cảm ơn Ơn Trên ngày đó! N. tin rằng tất cả những người con, đều thương kính cha mẹ của ḿnh và nếu có cơ hội, N. nghĩ chúng ta ai cũng sẽ hết ḷng phụng dưỡng cho cha mẹ, nhất là vào lúc cha mẹ già yếu, bệnh hoạn.”
     Nhưng bà mẹ vợ tôi, vẫn c̣n sức khỏe tốt sau khi ở khu dưỡng già một thời gian ngắn th́ bà đă thay đổi cái nh́n của ḿnh và cho biết “Từ khi dọn về đây, con cái tôi yên tâm tập trung làm việc, không cần điện thoại hỏi thăm nhiều lần trong ngày. Những lúc buồn, tôi có bạn nói chuyện. Điều làm cho cuộc sống tôi vui hơn v́ có sự cảm thông của bạn bè”.
     Cũng có người tâm sự rằng :"Khi trước tôi sống với con tôi, nhưng nay sức khỏe một ngày một yếu, con tôi phải đi làm từ sáng đến chiều mới về, mỗi khi cần đi vào nhà vệ sinh tôi cứ lo khi tôi té ngă không ai hay biết. Nay vào nhà dưỡng già được chăm sóc đặc biệt có cần ǵ th́ đă có người giúp, vă lại có các bạn già đồng lứa tuổi ḿnh cũng cảm thấy vui hơn, con tôi cũng yên tâm hơn".
     Khi c̣n ở Việt Nam chúng tôi nh́n thấy bà con ḍng họ sống khoẻ mạnh và vui vẻ. Nếu ai lâm trọng bệnh th́ qua đời, nhiều khi ở cái tuổi quá trẻ. Ngược lại ở hải ngoại mỗi khi đi thăm viện dưỡng lăo, nh́n những người già có người khoẻ người yếu, người tàn tật sống lây lất và đau đớn với căn bệnh nan y làm ḷng tôi trùng lại. Ở Tây phương với nền y-học tối tân và nhiều tiến bộ giúp con người sống lâu hơn…ngay với nhiều trường hợp người già sống trong sự đau đớn đến khi nhắm mắt. Tôi nhớ lại một bài tường tŕnh trong báo địa phương kể lại một trường hợp đặc biệt của một cụ già phải tốn 25 ngàn đô bay sang Hoà Lan để họ giúp cho ḿnh thực hiện điều ḿnh muốn, là qua bên kia thế giới vĩnh viễn để khỏi sống lây lất với căn bệnh hiểm nghèo mà cụ đang vấp phải…Lắm lúc tôi tự hỏi cuộc sống trong một xă hội mới với nền y học tân tiến như ngày nay có làm cho cuộc đời người già sung sướng hơn hay thay vào đó nó kéo dài sự đau đớn của nạn nhân và cả những thành viên trong gia quyến thân tộc của họ!!!.
     Tôi đă đọc đâu đó một tiểu luận nói về hưu của anh Vơ Đại Sinh ở Úc trong web- hoiquanphidung.com như sau:” Năm nay tôi tṛn 61 tuổi. Cách đây 2 năm tôi đă định kế hoạch về hưu ở tuổi 60. Thế nhưng, một hôm tôi đưa vợ đến vấn an một ông quan to, tuổi lớn hơn tôi, tận mắt chứng kiến cảnh huynh trưởng nhà ḿnh không lợi tức, bị vợ con đối xử không được mặn mà, ưu ái cho lắm, tôi đâm phân vân suy ngẫm câu: Chưa hưu đời đă buồn thiu.  Do v
y năm ri, đúng 60 tui, s quá, tôi không dám v hưu và c chn ch, do d. Măi đến khi con gái đu ḷng ca tôi cùng vi m nó nài n đ điu, tôi mi đ can đm quyết đnh chính thc v hưu ... tr hết mt năm theo d trù. Hưu ri, dt b gánh nng ca đi, tôi mi thc s hi hn là ḿnh đă v hưu mun mt mt năm. Đi sng hưu sao mà nh nhàng, thanh tao quá! Ch có mt chuyn chưa quen là mi 7 gi sáng, chim ngoài vườn đă ca hót líu lo, không làm sao tiếp tc nm vùi thêm được. V hưu ri mi thy đi sng hết sc t do, mun đi đâu th́ đi, mun làm ǵ th́ làm, không ràng buc, không cn tuân theo gi gic.
     Ban mai, lúc nào thích, bang ra bờ sông cạnh nhà, thiền hành dọc theo ḍng nước chảy lững lờ, hoặc ngă lưng nằm dài trên băi cỏ công viên mà ngắm mây trời vô tư trôi dạt về một phía chân trời xa xăm. Trưa thả bộ đến hồ tắm, tha hồ vùng vẫy, lặn hụp, vừa bàn chuyện khào với những người bạn già mới quen, hoặc chưa từng gặp bao giờ. Chiều xuống nhà có sẵn vườn trước, vườn sau, tưới kiểng, ngắm hoa chờ bụng đói. Muốn đi Footscray ăn phở, hay xuống China Town dạo phố phường; chỉ cần thả bộ mấy mươi bước, đón xe tram, xe bus; mua vé giảm giá ngược xuôi suốt ngày, muốn về lúc nào cũng êm, chẳng ai buồn nhắc nhỡ, chẳng ai thắc mắc mong chờ ...”

     Theo anh Sinh này th́ chuyện về hưu đă làm cuộc sống của anh thăng hoa và sung sướng vô cùng v́ không phải lo thức sớm đi cầy như người b́nh thường nữa. Cách đây vài năm tôi có dự một hội đàm về sự chuẩn bị về hưu dành cho người trên 50. Ông giảng sư tâm lư cho biết rằng đa số những người về hưu th́ lúc đầu từ 6 tháng cho đến 2 năm là thời kỳ “trăng mật” sung sướng nhất (honey moon) v́ vừa hưởng một sự thay đổi lớn của cuộc đời. Nhưng sau 2 năm “trăng mật” (honey moon) ấy người về hưu phải có một sự chuẩn bị kỹ càng để làm vài hoạt động nhẹ để duy tŕ thể xác khoẻ mạnh và tinh thần sáng suốt v́ cuộc sống sẽ trở nên nhàm chán và tẻ nhạt…Theo thống kê Canada th́ người về hưu trung b́nh ở tuổi 65. Trong khi đó số người “không hoạt động hay ít hoạt động” thường qua đời khoảng 67 tuổi, tức là số người thụ động chỉ sống 2 năm sau đó th́ từ bỏ thế gian…Sự định nghĩa của “thụ động” c̣n là một tiêu đề gây ra nhiều bàn căi. Điều muốn nhấn mạnh ở đây là tầm quan trọng của sự hoạt động thể xác khi về già có ảnh hưởng tốt đến việc hưởng thọ…
     Tâm lư phụ nữ - Ai cũng biết tuổi “chớm già” phụ nữ thường có những cảm xúc bâng khuâng, buồn buồn khi con cái đă lớn vượt ra khỏi ṿng tay ḿnh, không c̣n cần đến sự chăm sóc của mẹ. Cái cảm giác trống trải khi đàn con đă ra riêng; để lại cho người mẹ cuộc sống ṿ vơ trong tháng ngày hiu quạnh, cảm thấy như ḿnh thừa thăi, cuộc sống sắp đến lúc vô vị. Lư do là phụ nữ gắn bó với con nhiều hơn, nên khi về hưu th́ sự điều chỉnh sinh hoạt cũng khó khăn hơn, gặp nhiều va chạm hơn đàn ông. Những đứa con nay đă lớn, đă yên bề gia thất. Các bà được lên chức, có bà lại thêm bận rộn chăm lo cho bầy con cháu –baby sitter. Giành  cháu mà nuôi, mà nựng nịu, hủ hỉ. Tấm thậm t́nh này nhiều khi gây rắc rối xung đột giữa bà nội và bà ngoại. Các cặp vợ chồng trẻ hay ỷ lại vào mẹ, khoán cháu cho bà. Bà bận rộn tối tăm mặt mũi, vừa kêu số ḿnh sao khổ, nhưng cảm thấy thích thú v́ ḿnh vẫn c̣n có thể giúp ích cho con cái, được gần gủi chăm sóc các cháu của ḿnh và thấy ḿnh hạnh phúc. Người viết mong được thấy măi nụ cười của những cụ bà nở đẹp như những đóa hải đường. Dù những nụ cười không khoe được những hàm răng trắng đều như thuở c̣n là các cô thiếu nữ dịu dàng e thẹn nhưng măi măi vẫn là những nụ cười bao dung và rộng lượng…
     Tâm lư đàn ông- Tuổi về hưu là thời gian con thuyền ham giang hồ hết bôn ba để trở về neo chặt một bên bến cũ. Đa số những cặp vợ chồng hạnh phúc ở tuổi cao niên, chắc sẽ hạnh phúc hơn khi ngày xế bóng. Họ có nhiều th́ giờ dành cho nhau hơn, họ dễ có những niềm vui chung, chia sẻ ngọt bùi với nhau. Các mối quan tâm chung ngày càng nẩy nở, quyện chặt nhau hơn. Mối t́nh già lại càng gắn bó bởi giờ đây được rảnh tay, rảnh nợ, có thêm nhiều th́ giờ thăm viếng bạn bè của ḿnh, thực hiện những việc làm mà ngày trước không có th́ giờ nghĩ đến. Họ đă xong những trách nhiệm. Họ đă qua một thời làm việc cực nhọc để dưỡng nuôi con cái. Bây giờ chỉ c̣n đôi bạn già, cái t́nh không hừng hực lửa như thuở ban đầu, nhưng âm ỷ, ấm áp lâu bền. Con cái càng thành đạt, gia đ́nh chúng nó có hạnh phúc th́ vợ chồng già càng cảm thấy vui hơn. Lắm lúc sự bất đồng cũng biến mất, tính nóng nảy bồng bột cũng không c̣n, ḷng ghen tuông lùi về dĩ văng để nhường bước cho t́nh nghĩa, cho những giây phút quan tâm lẫn nhau. Cuộc sống vợ chồng già như những ḍng sông gập ghềnh với nhiều thác đá lởm chởm, so le. Những dấu ấn không thể nào nhạt phai trong kư ức v́ thời gian càng lâu càng thăng hoa, kết nụ. Người ta thường nói “gừng càng già càng cay”, nhưng với t́nh yêu hai người chung tuổi già th́ giống như rượu càng ũ lâu trong thùng gỗ th́ làm ta càng say túy lúy. Ngày nay các bậc trưởng lăo đă chẳng hay tự hào với nhau trong cuộc trà dư tữu hậu:

Càng già, càng dẻo càng dai.
Càng gẫy chân chỏng, càng sai chân giường


     Để chứng tỏ ḿnh vẫn c̣n trượng phu nam tử đó sao! Đẹp lắm chứ, một đôi vợ chồng già c̣n được êm ấm với nhau, c̣n được sống chung với nhau và c̣n được chăm chút nhau hết ḷng trong nghĩa t́nh mặn mà! C̣n nuôi những kỳ vọng nào trong tương lai nếu không c̣n sức khỏe. V́ vậy theo tư tưởng khỏe mạnh từ tinh thần đến thể chất ở Bắc Mỹ, chúng tôi cố gắng theo trào lưu là sử dụng vi tính, tập thể dục, trồng cây, cắt cỏ, làm vườn và đi bộ đều đặng. 
     Ước mong một cơ thể khỏe mạnh trong tâm hồn tự do dù ở đâu và lúc nào. V́ thế dân trượng phu ta nên t́nh nguyện sinh hoạt ở hội Cao Niên, ở chùa chuyền, ở nhà thờ hay cộng đồng người Việt để giúp đỡ những người Việt mới di cư sang, tự ḿnh tập luyện và chia sẻ những động tác để giữ cơ thể khỏe mạnh trong cộng đồng thân thương ở quê hương tạm dung.
     Trường hợp vợ chồng hiếm con hay không con cái khi về già
Có nhiều trường hợp vợ chồng cưới nhau rồi nhưng không muốn vướng bận con cái với nhiều lư do: không an tâm v́ không có ai giữ con dùm để đi làm, hoặc lập gia đ́nh sớm, c̣n trẻ chưa muốn có con để đi chơi thoải mái, hay lớn tuổi sợ sinh con không an ṭan...v.v.v...Đến khi muốn có con th́ không thể có con được.
     Tôi có một người bạn khi cưới vợ muốn để nhiều thời gian du lịch, c̣n người vợ th́ chờ khi bố mẹ về hưu mới có con để nhờ bố mẹ chăm sóc dùm con ḿnh.  Nhưng khi hai vợ chồng lên kế hoạch "có con" th́ phát hiện người vợ đă mắc bịnh "ung thư vú". Rồi uống thuốc, rồi điều trị bằng phóng xạ... không thể nào có con được nữa. Bây giờ cả hai rất buồn v́ cuộc sống cô đơn không có tiếng cười, nói của trẻ thơ.
     Hai cô bạn thời trung học, hiện ở Việt Nam vừa về hưu ở cái tuổi 55. Một cô không gia đ́nh và không con cái để nối ḍng nối dỏi c̣n cô kia là “single mom” nhưng con cái không ở gần cô để tối lửa tắt đèn lo lắng cho mẹ già. Nếu không may có những lúc lâm bệnh hay những truyện bất trắc xăy ra th́ mấy cô chỉ biết tự cứu chữa hoặc trông cậy vào người hàng xóm tốt bụng hay gọi “911” mà thôi .  Như thế mà c̣n có nỗi khổ mua được căn nhà để an hưởng tuổi già nay có tin sẽ bị di dời v́ đất thuộc vào diện giải tỏa của nhà nước. Hai cô tâm sự rằng “Cả cuộc đời làm lụng dành dụm cực khổ để sắm được một căn nhà và bây giờ chính phủ lăm le đ̣i giải toả và hứa sẽ bồi thường với một giá rẻ mạt…”. Hai cô rất lo âu, xao xuyến và buồn bă. Than ơi thương thay cho số phận thật hẫm hiu của mấy cô bạn tôi quá. Bây giờ th́ chỉ c̣n biết bầu bạn với văn thơ, với âm nhạc, với email từ bạn bè, và rất cần những lời khuyên và chia xẻ, v.v.v….Một cô đang làm thiện nguyện cho Pḥng Khám Bệnh Nhân Đức để chăm sóc sức khoẻ giúp đỡ người nghèo, cô kia dạy sinh ngữ tại gia t́m nguồn vui nơi những đứa học tṛ nhỏ cho qua ngày tháng…Những cặp vợ chồng khác có điều kiện tài chánh thoải mái hơn th́ đi du lịch hay đi du thuyền cho thoả thích mộng giang hồ.

Lời cuối

     Tôi nhớ có lần nghe một đoạn đối thoại của hai mẹ con trong một buổi chiều ở miền Tây nước Mỹ. Con gái năm nay 17 tuổi nói với mẹ:
     - Mẹ ơi, khi con có chồng con sẽ có 4 đứa con nhé mẹ.
     Người mẹ vội hỏi:
     - Con có con nhiều vậy làm sao có thời gian đi làm, làm sao có thể chăm sóc các con được.
     - Con sẽ nhờ mẹ giữ con cho con.
     - Sao con không nhờ mẹ chồng con, là bà nội của các con con giữ dùm.
     Cô con gái nũng nịu đáp :
     - Không, con muốn mẹ giữ v́ muốn mẹ nấu ăn để các con của con biết ăn thức ăn Việt Nam. Rồi Ba và mẹ nói chuyện và dạy tiếng Việt cho các con của con nữa chứ.
     Ôi hạnh phúc thay cho nh
ng người già nhưng c̣n có thể giúp ích cho đời, c̣n có ư nghĩa trong cuộc sống của những người chung quanh ta.
     Hi vọng của người già là mong được thấy măi bước chân của ḿnh luôn cất bước, tuy không nhanh nhẹn bước đi nhưng là những bước chân đầy kinh nghiệm, bước chân vững chắc đă răo bước trên khắp mọi nẻo đường của quê hương đất nước, bước chân xuyên núi đồi để t́m chút nắng ấm tự do…
     Và mong được thấy măi đôi mắt sau cặp kính trắng của những người già luôn rực rỡ, luôn thánh thiện tuy không c̣n long lanh trong sáng như thuở c̣n xuân…Đêm đêm bước vào pḥng đặt lưng nằm xuống,
các cụ già ưu đăi cho ḿnh với thói quen hằng ngày: đọc sách hoặc xem băng vidéo truyện hay thuyết pháp và kinh kệ.
     Vẫn mong được thấy măi trái tim của những người già luôn ấm áp, luôn tươi vui, luôn đậm nồng t́nh người để yêu thương nhau, để chia sẻ cho nhau những vui buồn ở cuối đời, để xóa bỏ hết giận hờn bên nhau và để nói với nhau những lời săn sóc, vỗ về…
     Và ước mong khi từ giă cuộc đời để cất bước lên chuyến tàu ra khơi vĩnh viễn, ta không c̣n bịn rịn khi quay nh́n lại bến bờ đưa tiễn, ta vẫn thấy ngập tràn bàn tay chào vẫy, ngập tràn nụ cười tiễn đưa, ngập tràn ánh mắt yêu thương… hẹn ngày tái ngộ bên kia thế giới.
     Trái tim đời người không phải là « trái tim ngục tù » như tựa đề một bài hát của Đức Huy mà là trái tim yêu thương, trái tim nhân ái… sẽ được măi măi yêu kính đến ngàn kiếp sau…
     Ngày về hưu nhắc nhở rằng hôm nay ta nên chuẩn bị kỹ càng cho hành trang ngày mai, để ngày đó t́m lại được bạn tri kỷ, ôn lại những ǵ đă làm cho thế hệ sau mà không nối tiếc, mà chỉ mĩm cười những ǵ ta để lại cho đời sau.

Nguyễn Hồng Phúc
Edited by Hùynh Ngọc Minh and
Nguyễn Thị Tuyết



Về lại mục lục của trang VĂN




Copyright © 2011 - Hội Ái Hữu Cựu Học Sinh Trung Học HOÀNG DIỆU Ba Xuyên - Bắc California - All rights reserved