www.trunghochoangdieubaxuyen.net - Thân Chúc Quư Thầy Cô và Đồng Môn Hoàng Diệu một năm mới luôn được Dồi Dào Sức Khỏe và Tràn Đầy Hạnh Phúc - www.trunghochoangdieubaxuyen.net






Dương Lịch – Âm Lịch Click on the date for details

Nhớ Quê Hương, nhưng sợ môi trường:
Một vài suy nghĩ...

Thầy Vũ Ngọc Phan

     Sau tháng tư năm 1975, anh em tôi không bao giờ hội tụ cùng chỗ cùng ngày. Năm nay các con của người em kế tôi quyết định về thăm quê Việt Nam lần đầu tiên v́ các cháu sinh ra, lớn lên và thành đạt tại Mỹ. Các cháu mua vé cho bố mẹ hai họ đi du lịch từ Vịnh Hạ Long, ghé Huế, Đà Năng, vào Saigon và lên Hóc Môn thăm mộ ông bà, nhận diện con chú con bác.
     Do đó, tôi cũng về để tụ họp cùng năm anh em tại một điểm quê nhà, tỉnh Phú Yên. Cái nhà ba tôi xây cất tại sân bay Tuy Ḥa không c̣n dấu vết sau vụ tiêu thổ kháng chiến. Anh em chúng tôi thăm ngôi nhà tại băi biển Mỹ Á, địa điểm đất th́ c̣n, những cây thông phi lao đầy thương tích, những cây dừa đă lăo không có trái, nền nhà không c̣n viên gạch, và cái giếng nước đă lấp đất.
     Cũng may nhiều bạn học thời tiểu học của các em tôi quây quần hàn huyên mọi biến chuyển của thời cuộc, quanh các món ăn chánh là cá bắt tại biển và uống cho say với bia Tiger's. Tất cả đều là quá khứ, chỉ c̣n trong trí nhớ của anh em chúng tôi và các bạn học của em tôi, và thành phố, quận huyện, làng mạc và môi trường đă đổi thay...
     Cảnh vật và môi trường thay đổi nhưng tôi không cảm thấy lạc lơng: Tôi không hiểu tại sao. Quanh tôi là các em tôi, các cháu tôi, bà con bên các em dâu và bạn bè của em tôi; thế hệ già và thế hệ trẻ gắn bó. Ngày tôi về Việt Nam, các em tôi đi cả một xe 20 chỗ chờ đón tôi tại phi trường Tân Sơn Nhất. Sau một đêm ngủ tại Seoul, tôi tới Saigon trể hơn một tiếng đồng hồ v́ sương mù dày đăc tại phi trường Seoul. Cả nhà đói và mệt khi tôi ra khỏi pḥng khám an ninh tại phi trường TSN. Nhưng tôi cảm thấy ấm ḷng. Ngồi trên xe, tôi nh́n cảnh hổn độn trên đường phố, tôi nghĩ nếu tôi không may mắn thoát khỏi tay CS, th́ tôi cũng lao đao như họ. Tôi cảm thông nỗi khổ của họ, đang trăi qua cơn ác mộng, cơn mê. Một lư do nữa là các cao ốc, nhà nhiều tầng, và cầu cống là công sức của người lao động Việt, kỹ thuật xây dựng, các blue prints, và tiền tài là của quốc tế, có một phần là của tư nhân Việt làm ăn thành công. Dân Việt đă làm việc để sống và cho con cháu họ sống. Có một điều bất nhẫn: tôi nhận thấy tại Mỹ, Orange County nói riêng, kiến trúc có ghi tên người hiến tặng, bằng chứng ḷng biết ơn. Tại Viêt Nam, cầu Mỹ Thuận, cầu Cần Thơ ..v.v.. không có tên người hiến tặng... tại sao? (Bảng ghi “hợp tác” không nói lên sự biết ơn).
     Hà Nội mùa thu sương mù bao phủ cả hồ Hoàn Kiếm, Tháp Rùa khi ẩn khi hiện, mờ mờ ảo ảo, trông lạ mắt v́ cái tháp hàng trăm năm không được làm đẹp như Hoàng Hạc Lầu tại Trung Quốc hoặc Hoàng Cung Nam Hàn. Buổi chiều tối, tôi ngồi trên sân thượng cao ốc cá Mập, nh́n xuống cầu Thê Húc đỏ, một vài du khách qua lại: vui mắt. Vĩa hè lát gạch quanh hồ sạch sẽ, cỏ cây hoa lá cắt tỉa gọn ghẽ. Khách du lịch đông đảo. Những đôi nam nữ tân hôn đứng cạnh các gốc cây nghiêng ngă chụp h́nh; các cao niên tụ tập khiêu vũ theo tiếng nhạc. Thời Tự Lực Văn Đoàn, khiêu vũ diễn ra trong các khách sạn, nay b́nh dân hóa trên bờ hồ Hoàn Kiếm. Phố xá gồm nhà cao 5, 6 tầng bên cạnh những cao ốc đại của cơ quan hay là đại công ty nước ngoài... Đường xá ngập xe đủ loại: xe 18 bánh, xe bus Hyundai nhập nguyên chiếc, xe du lịch Toyota, Chevrolet, Ford, Nissan nhiều công ty xe taxi màu khác nhau. Xe công ty Nội Bài, Mai Linh... giữ đúng giá 15,000 đ/km; xe công ty khác th́ nhảy 15,000 đ/nửa km. Tôi là một nạn nhân. C̣n xe hai bánh nổ điếc tai, chen nhau ngập đường mà chạy kẹt xe hàng giờ là thường. Rất nhiều cao ốc đang xây bỏ dở. Có nhiều cầu vượt đang xây. Ba cầu bắc qua sông Hồng: cầu Long Biên, Thăng Long, và một cầu mới...
     Nội thành đầy quán ăn vĩa hè, đầu hẻm, đông khách. Anh em tôi vào một nhà hàng buffet. Có món ăn tây, ta, và sushi: bifteck th́ dai, gà nhai măi không nát, rau sống nghi ngại, bánh xèo bóng ướt dầu mỡ, bia ướp lạnh mới dám uống, tôi sợ nhất là nước đá. Cửa hàng thưa khách, phần đông là khách du lịch. Tôi đi thăm mộ của cậu tôi trên một ngọn đồi rộng, thấp tại Sơn Tây. Có những ngôi mộ kích thước rộng và đẹp như một biệt thự. Nhưng con đường dẫn vào nghĩa trang không trăi nhựa, đầy ổ gà, ổ voi... Lạ thật.
     Tỉnh quê tôi Phú Yên: phú là giàu và yên là thanh b́nh. Giàu v́ con sông Đà-Rằng màu mỡ, hai bờ sông gọi là Sông Đồng Ḅ và Sông Đồng Cam. Bờ biển chạy dài theo tỉnh, rập bóng dừa và rải rác đảo nhỏ như Đầm Ô Loan. Con đường Hưng Đạo cặp song song theo biển, có hai luồng xe và con lươn cây cỏ chia đôi. Một bên là các biệt thự hai, ba tầng lầu, một bên trồng dương liễu. Dự kiến đường này sẽ chạy cho tới xă Mỹ Quang, cách thành phố Tuy Ḥa hơn 15 miles. Thành phố có nhiều cao ốc: một cao ốc to, đẹp thuộc công ty Thuận Thảo. Những con đường làng dọc theo bờ biển trăi nhựa, các quán cóc bán bia Tiger's tôi suy nghĩ dân đánh cá trong làng tương đối đủ ăn. Bạn của em tôi có một nhà nổi nuôi tôm hùm và theo bờ biển dân đắp ao nuôi tôm sú. Ngoài ra trai làng vượt biên sang Alaska làm nghề đánh cá. Tôi nhậu cùng với một cặp vợ chồng trẻ về thăm quê, là sở hữu chủ một khách sạn tại thành phố Tuy Ḥa.
     Nhiều ngày không được ăn ngon, tôi cảm thấy mệt. Anh tài xế taxi giới thiệu một quán phở. Vừa ngồi xuống chủ quán hỏi ngay: Phở Bắc hay phở Saigon? Giật ḿnh, ư nghĩ của tôi là tôi gặp một chef chính thống. Tô phở bưng ra bốc mùi phở Bắc, thịt mềm... Tháp Chàm sừng sững nh́n thành phố Tuy Ḥa, con sông Đà-Rằng uốn khúc, ba cây cầu bắc qua sông: một cầu mới và hai cầu người Pháp xây...
     Sáng hôm sau, anh em chúng tôi thuê xe 7 chỗ đi thăm mộ mẹ tôi tại G̣ Chung thuộc giáo xứ Măng Lăng, huyện Tuy An. Sau đó anh em chúng tôi xuôi nam, leo Đèo Cả, xuống Vũng Rô, cặp theo bờ biển tới Ḥn Khói, ngồi nghỉ tại một trại nghỉ mát rộng, gồm nhiều nhà cḥi (kiosk) quán ăn, nhà dù, pḥng tắm nước ngọt... Nhưng nay thưa khách, hoang vắng...
     Nha Trang, thành phố biển du lịch có nhiều cao ốc khách sạn đẹp, cà phê ngon dọc theo đường biển. Chợ Đầm khang trang đón du khách, hàng hóa từ Saigon chở ra, sản phẩm địa phương ít ỏi: đặc biệt nói thách, du khách h́nh như đă quen nên trả giá thấp, bỏ đi, trở lại, rồi mới mua. Dân thành phố ra biển hóng gió mát, ngồi trên ghế đá, kệ gạch rất đông. Anh em chúng tôi ăn cơm tối, ra ga xe lửa đón chuyến tốc hành về Saigon.
     Chúng tôi ra Tuy ḥa bằng xe Hyundai ngồi (khác với xe giường nằm cao cấp) chạy suốt đêm. Đêm gió mát, quốc lộ tương đối tốt, nhưng hàng ghế quá hẹp, không thoăi mái mà ngũ. Sau 3 giờ chạy, tài xế t́m nơi thanh vắng có đèn điện, dừng xe cho khách xuống đi restroom... Thật là mát mẻ. Khi xuôi Nam, chúng tôi mua vé tàu hỏa, ghế nệm ngồi. Tàu chạy chậm th́ êm; nhưng khi băng qua rừng lá, tàu chạy mau, toa xe lửa lắc mạnh, kêu thật to: đường ray quá cũ, gập gềnh, không được tu bổ... Tôi sợ quá.
     Tôi muốn đi Sóc Trăng và Cần Thơ, thăm trường Hoàng Diệu, hai cây cầu Mỹ Thuận và Cần Thơ, và xem chợ nỗi Cái Răng; nhưng không có hướng dẫn viên. Sau khi liên lạc với Lệ Hằng và Lệ Lệ (Úc Châu), tôi thuê xe đi Cần Thơ. Tôi băng qua cầu Tân An, chụp nhiều ảnh cầu Mỹ Thuận, rồi cầu Cần Thơ. Nhưng h́nh ảnh cái Bắc 100 ngày xưa hiện ra, tôi thấy tiếc cho cảnh xuống bắc, mua chim chằng nghịch, nem, ổi, xoài... cảnh xe dừng tại cầu Tân An mua khóm nhỏ nhưng ngọt lịm. Cầu đẹp nhưng mất vị ngon của thực phẩm. Cần Thơ cũng có nhiều cao ốc, khách sạn, và nhà hàng. Như các thành phố khác, cửa hàng vắng khách, quán cà phê vĩa hè là nhiều. Lệ Hằng hướng dẫn đi thăm Phù sa, nhưng rủi thay, nơi đó đang tu bổ sửa chữa. Chúng tôi đi xem Hoàng Đạt vườn sinh thái: câu cá, xem hoa phong lan, chim quí, có nhiều cây chuối có buồng chuối trăm nải. Ăn cơm tối tại quán Cây Sứ thật đáng nhớ. Ngồi trong cḥi lá dừa nước, hưởng gió mát từ sông Hậu thật tuyệt vời. Sáng hôm sau, tôi dậy sớm để xem chợ nổi Cái Răng. Nhưng chợ nổi Cái Răng cũng phải thay đổi như Bắc Cần Thơ. Buồn rười rượi, tôi ra về Saigon. Đói bụng, nhưng không có quán ăn, chỉ có cà phê vĩa hè. Tôi sợ lắm. Đường từ Cần Thơ tới Trung Lương, hai bên đường quán lá kế tiếp nhau với bảng hiệu: cà phê vơng, hủ tiếu vơng, phở vơng; nhưng không có khách... Ư tưởng của tôi là làm sao dân sống: ruộng không có nông dân, các vườn chuối cỏ mọc hoang và cao, cây chuối vàng lá... làm sao có trái... Trai tráng lên Saigon t́m việc.
     Giữa đồng ruộng mênh mông gần Vĩnh Long, mới xây một đại học: Đại học Cửu Long: ai học, ai dạy đây?
     Xe khách lớn và dài bóp c̣i inh ỏi, chen với xe gắn máy; thật là nguy hiểm. Từ Trung Lương, tài xế cho biết là sẽ chạy theo xa lộ cao tốc: Trung Lương-An Sương. Xa lộ chỉ dành cho xe 4 bánh, hai luồng, mỗi luồng hai lên (lanes). Xe chạy mau, nhưng cách quăng xe tâng lên, rồi xụp xuống. Người tôi hất tung lên rồi rơi xuống. Tôi cố ư xem tại sao, th́ ra đường đổ bùn thay đá làm móng nên lún xuống, rồi phải phủ lên một lớp nhựa đá mỏng. Sai biệt lớn về giá là một phi vụ ngon lành. Do đó người ta gọi là xa lộ "Cao Thấp." Nhưng không có ai chết, chỉ tội nghiệp cho các công nhân bị đè chết khi xây cầu Cần Thơ...
     Đà Lạt là xứ đồi thông, thác nước, và trăm hoa. Đà Lạt là quê vợ tôi. Tôi đi xe ngồi, có lẽ không đến nổi khổ sở như đi Tuy ḥa. Tôi sai lầm; nhưng sai lầm cho tôi thấy nhiều thay đổi và tệ nạn. Bến xe Đà Lạt chiếm một khu đất rộng mới được giải tỏa. Xe tôi theo đường Chi Lăng cũ, ra ngă ba Hàng Xanh, nay được giải tỏa, gặp ngay một cầu vượt. Xe băng qua cầu xa lộ cũ, được nới rộng. Hai bên xa lộ, cao ốc mọc lên như nấm theo bờ sông bên trái thuộc xă An Phú, và bên phải là quận Hai ra tới tỉnh lộ đi Gịng Ông Tố. Tôi không c̣n thấy ruộng nữa. Ngă Ba Cát Lái đang xây một cầu vượt, tới nhà máy xi măng Hà tiên, được phát triễn lớn. Khi xe băng qua Ngă Tư Thủ Dức, tôi không nhận ra được. Ngă ba đi Vũng Tàu, Ngă Tư vào thành phố Biên Ḥa có cổng mới. Từ đây đến ngă ba Gầu Dây nối tiếp nhau các công ty nhập cảng cơ giới xây dựng và xe chở đất. Hàng tồn kho rất nhiều. Và cũng từ đây đường lộ hẹp và đầy ổ gà, ổ voi. Đường có quá nhiều xe dài và rộng, nên tài xế xe của tôi theo con đường tỉnh lộ nhỏ xuyên qua các vườn cà phê, cột tiêu, và cây điều... Xe trở ra đường lớn gần Định Quán và tôi c̣n thấy Ḥn Chồng Định Quán. Tại nơi dừng xe ăn cơm trưa, tôi thấy một tượng Phật to cao trên đỉnh núi. Ba giờ chiều, tôi xuống xe tại Bảo Lộc và lấy taxi đi 20 cây số tới thác Đam-Ri.
     Tôi thăm thác Đam-Ri năm 1987, lúc c̣n hoang sơ. Nay xe taxi đưa tôi tới ngọn thác, nơi này đă xây dựng thành một khu du lịch: một pḥng ăn cao cấp, một pḥng ăn b́nh dân, một nhà xe cầu trượt xuống chân thác, một hồ nước có xe đạp nước, sân đi patin, cỡi ngựa, leo núi... pḥng ngủ xây cách biệt như kiosks, có máy lạnh, nối liền nhau bằng 'landscaping' đẹp. Nhận pḥng xong chúng tôi tắm rửa thay quần áo và đi ăn tối. Cả một pḥng ăn rộng mà chỉ có hai anh em tôi thôi. Mới 4:30 chiều, nhưng trời rừng núi mau tối quá. Sáng sớm chim rừng đánh thức chúng tôi dậy. Tôi đi săn ảnh, mặt trời xuyên qua hàng cây, khói sương dày đặc bay trên mặt hồ, các hạt sương lóng lánh bám vào hoa phù dung, hoa đuôi chồn, hoa bụp vàng, đỏ... Tôi chụp cầu Kiều bắc qua suối nước trước khi rơi xuống thác. Trở về nhà hàng ăn điểm tâm và chờ tới giờ làm việc.
     Mua vé, vào thang máy, xuống chân thác, rồi anh em tôi mua hai ly cà phê sữa tại nhà lồng 5m x 3.50m, xây gắn vào vách đá. Thác quá đẹp, quá hùng , nước rơi gầm thét, phà mây hơi nước vừa dày đặc vừa dài 10, 20 thước. Một lúc sau người tham quan đông, xuống dưới cầu bắc qua chân thác, la hét inh ỏi trong khi mây nước quện họ lại: chẳng khác ǵ tiên nữ hay Tôn Ngô Không đang bay trong mây...
     Trở ra Bảo Lộc, tôi phải uống cà phê và trà Ô Long free; nhưng bị lừa, tôi khôn dại... uống free, nhưng các tiếp viên trẻ, xinh đẹp, có cùng một chiều cao 1m70, mời tôi xem cà phê Arabia đều hột, rang đen nháy, hấp dẫn. Tôi xiêu ḷng phải mua 2 kilô làm quà cho hai em tôi ghiền cà phê. Từ thác Đam-Ri đến ngă ba Bảo Lộc, vườn trà và vườn cà phê bao phủ nhiều ngọn đồi và được bảo quản tốt đẹp. Dọc theo lộ đi Đà Lạt, dân phơi cà phê hột trước nhà trên tấm nylon. Như vậy dân có lợi tức: mừng cho họ.
     Tôi biết Đà lạt khi tôi đi thi tú tài 1 tại Lycée Yersin. Lúc ấy, Đà lạt ít nhà, ít xe, không cao ốc, không khí trong lành. Nay nhiều cao ốc làm khách sạn, ngay trước chợ Đà Lạt 3, 4 khách sạn nhiều sao.
     "Bác tài, đưa chúng tôi tới nhà hàng ngon và sạch sẽ," tôi nói. Xe dừng lại tại một quán ăn trông lịch sự. Một tiếp viên trẻ đeo tạp dề đưa thực đơn và nói, "Hôm nay có món heo rừng chiên ḍn, artichaut hầm gị heo, gà ta luộc..."
     "Không, tôi không ăn heo rừng..." tôi nói.
     "Anh thử đi, xem có ngon không?" em tôi khuyên.
     Trên dĩa nhiều miếng thịt heo rừng chiên đen x́: lật qua lật lại, toàn là da và xương, không có thịt. Tôi ăn một cái móng chân heo, da thật ḍn, không thua heo quay Little Saigon. Tô canh artichaut gồm một bông chẻ làm . Tôi uống rượu cho say... ra về sau khi trả tiền mỗi dĩa 100,000 đồng. Vừa ra tới cửa, hai chiếc xe taxi chở hai gia đ́nh tới: như vậy là có móc nối. Đà lạt, thức ăn đắt và dai, chuối ba la lạt lẽo, vơ chuối màu vàng úa: lạ quá. Tôi thèm khoai lang mật Đà lạt; nhưng tôi không dám mua nữa. Mọi thứ đều giả dối có bài bản để móc túi du khách...
     Hồ Xuân Hương được vét nạo sạch, làm đẹp với cây và hoa.
Bên cạnh, một thung lũng trồng hoa mới được xây xong. Gần bờ hồ, có hai nhà vệ sinh miễn phí và sạch: Tôi muốn thử cho biết. Tôi bước vào...
     "Cởi giày ra, ông ơi?" một chị nói lớn.
Tôi ngần ngừ. Một du khách ngoại quốc đi vào, bà nói "Your shoes!" Du khách tháo đôi giày không vớ ra và xỏ vào đôi dép mủ, có lẽ anh ta là khách thường xuyên nơi này vô số dép mủ ngay cửa vào restroom...
     "Thôi ông vào đi, giày ông sạch..."
     "Cám ơn bà."
     "Để em mua vé xe giường nằm cao cấp cho anh về Saigon cho thoăi mái..." em tôi đề nghị.

     "Cũng được...xem ra sao..."
     Tôi bước lên xe bus Hyundai "cởi giày ra bác ơi!" anh tài xế hét lớn. Sống trên 70 năm, chưa bao giờ tôi nghe một cái lệnh lạ lùng như thế cả. Bán tín bán nghi, tôi gằn, "cởi giày?" Nh́n quanh, tất cả hành khách chuẩn bị cởi giày dép. Tôi cởi giày, anh phụ xe trao cho tôi một bao nylon "bác bỏ giày của bác vào túi này rồi cầm lên xe." Ngắm xe, ba hàng song sắt vuông 1 cm, chia ra từng ô giống như cũi nhốt heo, hai tầng cho mỗi hàng, có các tấm nệm dài một thước (tựa như giường tầng của trẻ con bên Mỹ). Hai hành lang chỉ vừa đủ cho một người di chuyển. Ngồi (nằm) vào giường của tôi, chân tôi lọt vào dưới đầu anh nằm trước tôi. Tôi bắt đầu run sợ: Kính xe dày mà không có khóa mở an toàn (safety devices). Chịu trận thôi. Rồi xe chạy v́ đường xấu, quanh co, tài xế chạy rất chậm, các xe gắn máy qua mặt vù vù. Đà Lạt – Saigon mất 9 tiếng đồng hồ: chậm mà an toàn là tốt. Tới nhà, đầu tôi c̣n lắc như say rượu, em dâu tôi biết ư tôi là không ăn dọc đường, nên hâm lại canh chua và cá basa kho tộ. Tôi vui trở lại v́ tôi có nhiêu h́nh ảnh chụp đẹp.
     Phần chót dành cho Saigon: Buổi tối ngày thứ hai tại Saigon, ăn cơm xong các em đưa tôi đi "xem dân cho biết sự t́nh." Cả 5 anh em đèo nhau trên xe gắn máy tới quán cà phê Tri Kỷ. Một con lộ 100 mét, hai bên có tường cao và trồng cau kiểng dẫn tới quán rộng cả mẩu tây. Hai người an ninh đồng phục có bản tên (security forces) nhận xe và đưa thẻ, nhưng không nhận tiền gữi xe.
     "Tại sao không trả tiền giữ xe, hở em?" tôi hỏi.
     "Chủ quán mướn hệ thống an ninh," em tôi nói thêm, "tại Việt Nam, anh có thể mướn 'garde du corps' bảo vệ an ninh cho anh."
     "Wow, mới lạ quá!"
     Quán xây có bậc cao thấp, chỗ trẻ em chơi đùa, có nhạc, bàn ghế bằng plastic, đặt gần gốc cây kiểng quí hiếm, có thác nước, ṿi phun nước, đèn xanh đỏ... cà phê ngon: giải trí tốt. Sáng hôm sau, tôi đi ăn bún ḅ gị heo... hoặc hủ tiếu Mỹ Tho. Rồi cùng nhau đi uống cà phê tại các quán quanh hồ Con Rùa, gần nhà thờ Đức Bà.
     Về tới nhà, Chị T. T. Khên gọi điện thoại cho tôi và mời tôi đi ăn ngoài. Sáng hôm sau, hai vợ chồng Khên và người con trai lái xe lên đón tôi tận nhà.
     "Bây giờ, em đề nghị ăn thịt ḅ, heo, gà..., thầy thích món ǵ?" Chị Khên hỏi.
     "Ăn buffet để xem nhà hàng luôn." Một giờ sau, chúng tôi tới chợ An Đông vào một cao ốc đồ sộ, lên lầu 4. Pḥng rộng răi lịch sự, tiếp đón nồng hậu thực khách đông. Món tây, tàu, ta... khá ngon. Khên vui, mặt tươi cười. Tôi có cảm xúc măn nguyện: tôi đang ngồi cùng một cựu học sinh trí thức, khéo kinh doanh, thành đạt, và có một gia đ́nh hạnh phúc...
     Hôm sau tôi mướn xe đi thăm thành phố Saigon: Tôi tới ṭa cao ốc Saigon Skydeck góc Hồ Tùng Mậu và Ngô Đức Kế (chợ cũ) cao 68 tầng, có h́nh dáng búp hoa sen chưa nở. 9:30 mở cửa, tôi mua vé lên lầu 49 để ngắm Saigon 360 độ: "Saigon đẹp lắm, Saigon ơi..." Tiếng hát Văn Phụng vọng tai tôi. Sống tại Saigon từ năm 1950 cho tới 1993, tôi thuộc ḷng bản đồ Saigon-Chợ lớn, Thủ Thiêm, Nhà Bè... Nay tôi đứng tầng lầu 49, Saigon xa lạ đối với tôi. Cũng như Chị Bạch Mai hỏi các người ngồi tại nhà thầy Xuân, "Ai là thầy Phan?" Các cao ốc có kiến trúc từ thế kỷ 19 lần lượt bị phá bỏ không thương tiếc và xây lại một cao ốc theo kiến trúc xa lạ, ví dụ cầu Calmet có kiến trúc cùng thời với cầu Hàm Rồng, Long Biên, tháp Eiffel, tượng Nữ Thần Liberty... May thay, chỉ mất có một khúc đầu phía Khánh Hội. Tại Seoul, dân Nam Hàn cố giữ lại các kiến trúc có đời sống nhiều trăm năm bên cạnh cao ốc rất tân tiến.
     Có một điều tôi chưa đề cập là giáo dục Việt Nam. Trường sở giáo dục được phát triển: quận huyện xây trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở nhiều tầng lầu, trung học cấp 3, và đại học lớn, v́ xây dựng là một phi vụ ngon (good business). Chương tŕnh học và sách giáo khoa do một nhóm giáo viên soạn thảo, viết, chấp thuận, và cho in. Không ai biết quá tŕnh học hành, kiến thức, kinh nghiệm đứng lớp của các giáo viên đó. Chỉ biết áp dụng các sách giáo khoa cho thấy đầy lỗi sai phạm lớn, như kiến thức quá tải cho một niên học hay là tŕnh độ quá cao cho học sinh. Tuy nhiên, bộ giáo dục không thể in sách khác để thay thế, v́ kinh phí in quá lớn. Đây là một phi vụ béo bở giữa soạn thảo và in ấn. Kiến thức ấn định cho một số tiết dạy ít (giờ dạy), giáo viên đứng lớp phải dạy thêm cho học sinh hiểu, nên học sinh phải đóng tiền cho thầy dạy môn đó. Học sinh các lớp 11, 12 phải học thêm không phải một môn, mà nhiều môn nên học sinh học nhiều, nhưng quá mệt không hiểu và không thể nhớ được... Các cháu của tôi thường về nhà 8, 9 giờ tối, ăn xong vài miếng cơm và lăn ra ngũ..., mặt mày xanh khướt mất máu. Lương giáo viên it, cho nên phải kiếm cách dạy thêm. Tôi chỉ biết về Anh ngữ. Sách giáo khoa viết theo lối dạy a, b, c khoanh và đúng sai nên khả năng viết, nghe, nói của học sinh và giáo viên Anh văn quá kém, nên nay bộ (ty) giáo dục muốn sát hạch lại. Tôi nghĩ, tŕnh độ hiểu biết, suy luận (critical thinking), và sáng tạo của học sinh trung học, đại học kém, giai cấp trung lưu trí thức Việt không thể phát triễn và làm giàu Việt Nam. Chỉ khi nào nền giáo dục Việt Nam không c̣n là một business và phải được coi là sự cần thiết sống c̣n của dân Việt, th́ dân tộc Việt mới thịnh vượng.
     Một vấn đề chót là công nhân lao động: một hôm, từ một ngă ba tuôn ra đông đảo thiếu nữ nhỏ con, quần đen, áo trắng, tóc ngang lưng, kẹp hay cột giây thun, đạp xe đạp hoặc đi bộ. Tôi hỏi em tôi, "Chỗ này có trường học; mà sao giờ này đă tan trường?"
     "Không phải, đây là công nhân đổi ca." Tôi nh́n kỹ: đúng vậy, các thiếu nữ nhỏ con, mặt xanh xao, nhưng trông lớn tuổi. Lương tháng chưa tới 2 triệu đồng (100 đô), từ lục tỉnh lên, các tỉnh miền trung vào, sống chung nhau trong nhà trọ, ăn uống thiếu thốn, mà phải để dành gởi tiền về quê, nuôi con, nuôi cha mẹ, có khi nuôi chồng... Các tỉnh miền bắc các thiếu nữ tập trung tại Hà Nội làm vệ sinh, giặt giũ, hay nấu cơm, làm theo giờ và cho nhiều gia đ́nh. Đời thật là cay đắng cho nhiều thế hệ trẻ Việt.
     Trước khi rời Việt Nam, tôi nh́n thấy những kiến trúc đồ sộ và đẹp mắt, nhưng đây chỉ là cái vỏ bên ngoài, cái ruột bên trong rỗng tuếch. Tại Saigon, một hôm Tivi tŕnh chiếu một hội nghị. Bài nói của ông chủ tọa dài lê thê về vấn đề "tái cấu trúc" guồng máy kinh tế phá sản: công nghiệp nhà nước đầy nợ xấu, nợ xấu là tiền thất thoát (bao thơ, lót đường, quà...) và trong tồn kho phế thải; công nghiệp tư hết vốn và tồn kho nhiều. Ông chủ tọa nhắc đi nhắc lại cụm từ "tái cấu trúc" ngót vài chục lần; nhưng không nói tái cấu trúc như thế nào, ai có trách nhiệm tái cấu trúc, guồng máy mới gồm nhân viên chuyên nghiệp (pros.) chọn từ đâu, hay là đổi vị trí các nhân viên cũ; có điều chắc chắn là không xử dụng người tài không đảng viên CS. Tập đoàn cai trị mong chờ ǵ? mong chờ ngoại quốc mang tiền vào đầu tư. Các công ty lớn biết sự không minh bạch kế toán không thể sửa chửa được v́ "bệnh nhân không thể mổ xẻ chửa trị cho chính ḿnh." Không minh bạch sổ sách th́ mới có tiền riêng và cho ngân sách trả lương cả một guồng máy cai trị bằng vũ lực. Mong đợi tiền thuế đánh vào công nhân xuất khẩu và mong đợi tiền trợ giúp gia đ́nh người thân của "khúc ruột ngàn dặm." To lớn nhất là không mong muốn khối dân Việt không đảng viên giàu lên, v́ dân giàu th́ dân không sợ guồng máy cai trị nữa. Sau 37 năm, dân Việt đă hiểu rỏ khả năng của tập đoàn cai trị. Dân Việt không xin phép bất cứ ai để sinh ra và cũng không xin phép sống; nên, không ai có quyền cho phép.
     Suy tư của tôi trung thực và khách quan.

Thầy Vũ Ngọc Phan



Về lại mục lục của trang VĂN




Copyright © 2011 - Hội Ái Hữu Cựu Học Sinh Trung Học HOÀNG DIỆU Ba Xuyên - Bắc California - All rights reserved