www.trunghochoangdieubaxuyen.net - Thân Chúc Quư Thầy Cô và Đồng Môn Hoàng Diệu một năm mới luôn được Dồi Dào Sức Khỏe và Tràn Đầy Hạnh Phúc - www.trunghochoangdieubaxuyen.net






Dương Lịch – Âm Lịch Click on the date for details

Một Chút Tâm T́nh

Thầy Huỳnh Thanh Long

     “Thầy ơi , vậy bấy lâu nay thầy làm nghề ǵ để sống?”
     Không biết sau bao nhiêu năm không gặp, t́nh cảm thầy tṛ đậm nhạt ra sao, nhưng cái câu học tṛ cũ nó hỏi làm ḿnh chạnh ḷng quá. Thật ra cũng chẳng biết bắt đầu từ đâu nữa, những thứ mà ḿnh muốn quên phức đi cho rồi sao bây giờ lại hiện lên rơ mồn một, làm như ai đó động đến làm rung lên sợi tơ ḷng mà trong đó là những tháng ngày dài cay đắng. Miền Nam Việt nam sau ngày 30-4-1975 như một bức tranh khó diễn tả, mỗi người một số phận, một hoàn cảnh,ḿnh là thầy giáo chẳng dính líu ǵ đến chính trị nhưng rồi cũng được đi học chính trị, người ta gọi giáo dục thời trước là “nô dịch, phản động, đồi trụy”, ngồi nghe họ nói sao xót xa quá, lúc đó c̣n nhỏ vă lại cũng chẳng quan tâm đến kẻ lên, người xuống, thấy đất nước hết chiến tranh là vui rồi, không c̣n nghe nay kẻ nầy chết, mai người kia đâu mất biệt , nhiều thế hệ thanh niên người Việt bắn giết nhau lâu quá. “Đống xương vô định đă cao bằng đầu”. Nhưng ḿnh lại là kẻ lĩnh lương của “bên thua cuộc” cho nên rán nghe người ta sỉ vă chớ sao. Hôm nọ, bạo dạn hỏi họ một câu: “Thưa anh, những em học tṛ của chúng tôi mà các anh đang sử dụng trong các chiến dịch xóa mù chữ, làm sạch rác rưới đường phố có phải là những sản phẩm của nền giáo dục “nô dịch, phản đông , đồi truỵ hay không?” Anh quản giáo nh́n ḿnh như kẻ thù, đôi mắt của những người ở lâu trong bóng tối sao thấy kinh hải quá! Rồi anh ta gằn giọng: “Hiện nay tôi biết đang có những âm mưu chống phá giáo dục mà bọn C.I.A c̣n cài lại” ḿnh xanh mặt và chẳng c̣n nghe anh ta nói thêm những ǵ nữa. Cũng có người mạnh dạn đưa ư kiến: “Trong đấu tranh giai cấp, nếu chúng ta tiêu diệt được những giai cấp phản đông khác th́ sau đó dựa vào đâu để đấu tranh.” Họ trả lời: “Dựa vào phê và tự phê”. Nghe rất là trí tuệ, nhưng phê th́ chỉ hiệu quả từ trên xuống, nói nôm na là bị chửi, chớ làm ngược lại có khi “mịt mùng sương khói biết nhà má đâu” hay là nhẹ nhất cũng bể nồi cơm. Rồi cũng xong khóa học tập chính trị dân chủ, với nội dung rất dễ thương: Hăy nói những suy nghĩ của bạn, cứ mạnh dạn phát biểu cho thật ḷng để cách mạng hiểu rơ hơn về tâm tư t́nh cảm của các bạn. Ḿnh ngây thơ và suưt vào tṛng! Đến đợt tập huấn chuyên môn, nghe các ông ấy thao thao về Tố Hữu, Nguyễn Đ́nh Thi, Lê Anh Xuân v.v.. ḿnh thấy những ngày cam go đang chờ đợi ở phía trước .Ḿnh đâu có ngu trung đến mức phải không ăn thóc lúa nhà Châu như Bá Di, Thúc Tề nhưng sao trong thâm tâm ḿnh thấy chắc là phải “bẻ phấn”. Trước ngày 30-4 trong sân trường chỉ là những câu khẩu hiệu đơn giản như là: Tiên học lễ, học hậu văn hay bóng bẩy hơn một chút: Ngọc bất trác bất thành khí, nhân bất học, bất tri lư và khi được tẩy năo rồi th́ đi đâu cũng thấy: “Học, học nữa, học măi”, câu nầy của ông Lenin ở bên Nga mà nhà thơ Tố Hữu hết lời ca tụng, học th́ cũng tốt và người ta bảo rằng phải học cho đạt được cái “phẩm chất chính trị tốt , tuyệt đối trung thành với Đảng (Nghị quyết 142 của BCT Đảng CSVN ), học để ánh sáng Mác-Lenin rọi cho tư tưởng của họ có một đời sống mới, con người mới, v́ vậy khi đánh “keng“ một tiếng, cả nước học tṛ đều được học một bài gần như giống hệt nhau, giống như trong cuộc sống hàng ngày qua tem phiếu người ta mặc một thứ đồng phục công dân rất ư là ngăn nắp. Vua Quang Trung vừa lên ngôi, khi ra chiếu cầu hiền, trong phần giáo dục ông chỉ nói: “Người dạy học phải đạt hai tiêu chuẩn: kiến thức và đức hạnh” chớ đâu có kêu tuyệt đối trung thành với vua đâu? Ḿnh cảm thấy không đủ năng lực, tŕnh độ để đứng vào hàng ngũ mới, rồi chiến dịch “phần thư” ào ạt làm ḿnh thấy ngao ngán quá, nên phải nghỉ cái đă, nghỉ cho nhẹ đầu rồi mọi chuyện sẽ có lối ra. Nghe người ta đề cao giai cấp “công nông” mà đối với chuyện nầy th́ ḿnh văn bét, vơ nát, kỹ thuật th́ không biết vậy là “thôi thôi về đi cày.” Thế là sau bao nhiêu năm đi ra từ đồng ruộng, giờ ḿnh trở lại th́ có sao đâu? Khoảng năm 1974-75 trên những chuyến xe về thăm quê, nh́n những cánh đồng bên quốc lộ, ḿnh nghĩ chắc con trâu đă sắp hết kiếp cày bừa của nó bởi người ta cơ giới hóa ruộng đồng với các máy cày chạy trên các cánh đồng mênh mông. Sau nầy mới biết ḿnh nghĩ tầm bậy quá. Trâu chẳng những không hết kiếp mà người ta c̣n t́m kiếm mua về để phục vụ cày ảy. Đây là con vật chủ lực trên ruộng đồng khi các máy cày tàn dư Mỹ Nguỵ chết lâm sàng theo chủ của nó. Làm ruộng mới thấy câu hát “sức người bừa thay trâu cày” là có thật, và nó trĩu nặng trên đôi vai của ḿnh chớ không phải như những lời trách móc của Phạm Duy với thời kỳ đô hộ của Pháp. Hai anh em ḿnh gài dây hai bên cây bừa để mẹ ḿnh ngồi trên đó cho có tơi đất ra mà gieo mạ. Làm ǵ có tiền mua trâu, thật là đúng với quan điểm cách mạng về thành phần giai cấp: “bần nông”. Kỷ niệm trên ruộng đồng th́ nhiều, kể sao cho hết nhưng tựu trung là những chuyện cười ra nước mắt. Tâm đắc vô cùng các câu thơ của ông Tố Hữu: (ông thi sĩ nầy nhờ đặt thơ mà ngồi ngất ngưởng trên đỉnh cao danh vọng, có lúc cao hứng lại chỉ lối đưa đường cho các chuyên gia kinh tế mà vang dội thanh danh với sử xanh với vụ giá, lương, tiền.)

     Dân có ruộng dập d́u hợp tác
     Lúa mượt đồng ấm áp làng quê
     Chiêm, mùa cờ đỏ ven đê
     Sớm hôm tiếng trống đi về trong thôn


     Nh́n vẻ măn nguyện của các ông Tập đoàn trưởng khi người ta đổ lúa vào kho chung sao như là nước mắt của người nông dân rơi theo từng giọt thóc, người ta gắng gượng làm vui. Hồi trước người không đất cắm dùi mướn ruộng để làm bị các địa chủ bốc lột bằng cách đong lúa đất mà c̣n có cái để đổ vào bồ. Các bài vè nông thôn về vấn đề “cha chung không ai khóc” trên những cánh đồng mà cha ông họ đă đánh đổi bằng máu, mồ hôi, nước mắt để có được mới thấy thấm thía ư nghĩa của chủ trương “làm chủ tập thể”. Nghe nói người đưa ra chủ trương nầy đă phát biểu: “Cho đến nay đă có ba phát minh vĩ đại có ư nghĩa bước ngoặt lịch sử 1/T́m ra lửa. 2/T́m ra cách sử dụng kim khí. 3/làm chủ tập thể.” (Ngày 13-3-1977 tại trường Nguyễn ái Quốc, ông Lê Duẫn đă nói). Hai ư tưởng đầu tiên nhân loại đă được thụ hưởng, c̣n phát minh thứ 3 th́ dân tộc ta vô cùng diễm phúc mới hưởng thụ độc quyền. Ông nhạc sĩ Trịnh công Sơn viết nhạc để diễn đạt nào cảnh, nào t́nh chưa đủ hay sao mà c̣n đem thú vật vào bài hát nghe mà phát rầu: “Một đàn ḅ vào thành phố không c̣n ai hỏi thăm…”
     Nghề nông có lẻ không hợp với thể trạng của ḿnh, hồi đó học tṛ nó nói ḿnh “ốm nhom, ốm nhách” th́ giờ đây làm ruộng nổi ǵ?! Người xưa nói: ”phi thương bất phú”, nhưng mà mấy ông nầy đâu có cho mua bán cá nhân, chỉ c̣n nước-nói theo quan điểm chính quyền – đi buôn lậu, mà thật ra là mua cái chỗ nầy đem bán chỗ kia chớ đâu phải hàng quốc cấm ǵ đâu mà lậu với liếc. Nghề nầy cũng không bền cũng bởi cái “gốc” thầy giáo của ḿnh, lỡ có ǵ con nít nó xài xễ cũng kỳ cục lắm. Thôi th́ về giữ con cho vợ đi buôn. Nói theo kiểu Trần Tế Xương th́ vợ ḿnh dở hơn bà vợ của ổng nhưng chèo chống cũng kiếm cà phê, thuốc lá cho chồng trong thời kỳ mà cuốn sổ gạo quyết định chuyện đói no, lần lần thấy phiền vợ con quá ḿnh quyết định bỏ thuốc. Trong đời ḿnh có hai lần ḿnh quyết định bỏ đi cái gần gũi mật thiết với ḿnh là: bỏ dạy học và bỏ thuốc lá và theo ḿnh th́ đó là hai quyết định đúng .Chuyện thuốc lá th́ ai cũng hoan nghênh, nhưng bỏ dạy học th́ cũng có người khuyên là không nên, nhưng năm dài tháng rộng ḿnh thấy cũng không tiếc nuối ǵ có chăng là c̣n vấn vương chút đỉnh về cái nghiệp mà thôi. Thôi th́ nép qua một bên cho ánh sáng văn minh phương Bắc chiếu vào, chớ lăng văng ở đó có ngày bị xài xể: “Các anh trong nầy làm ǵ có văn hoá (theo nhà văn Nhật Tiến trong nhà giáo một thời nhếch nhác). Cái ánh sáng văn hoá kiểu “long trời lở đất” ở ngoài đó th́ ḿnh đê đầu bái phục rồi. Cố gắng dạy mấy đứa nhỏ để gia đ́nh không vướng vào cảnh “cha làm thầy, con đốt sách” là đă có một chút văn hóa c̣n sót lại của những tàn dư độc hại rồi. Hồi nhỏ, có ông thầy bói nói ḿnh có số quí nhân phù hộ. Không biết ông thầy đó có linh hay không, nhưng mỗi khi đời ḿnh khó khăn quá th́ lại gặp dịp may, và cũng theo những cái may mắn nầy ḿnh sống yên ổn cho đến bây giờ. Trong cuộc sống thỉnh thoảng có gặp lại những người đồng cảnh ngộ khi xưa cũng có người hoàng ốc ấm êm, kẻ th́ thảo hiu quạnh. Không chọn được nơi sinh ra, nhưng cũng có người quyết định được số phận của ḿnh. Cơn lốc thời cuộc đă đưa đẩy con người có khi bước những hướng đi vô định, nhưng rồi khi gió lặng, biển yên, người ta cũng “sóng cả không ngă tay chèo”. Có em học tṛ cũ nói với ḿnh nghe cảm động lắm: “Hồi đó thầy buồn như vậy mà tụi em đâu có biết, vẫn ngây thơ như màu áo trắng”. Ḿnh gật gù trong suy nghĩ, các em biết làm chi cho bận ḷng, thầy không làm kẻ chèo chống đưa các em sang bờ th́ cũng có người khác, miễn sao các em nên người hữu dụng cho gia đ́nh, xă hội là được rồi. Ḿnh thấy mấy người đầu ngành giáo dục sau nầy cứ thay đổi sách giáo khoa, chương tŕnh giáo dục nhiều lần quá và mỗi lần thay đổi như vậy họ gọi là cải cách giáo dục, họ thay đổi hoài có lẽ là “cách căi của họ chưa xong”. Không chừng v́ cách căi đó mà học tṛ cứ lờ mờ không biết giữa Trần quốc Tuấn và Trần quốc Toản có phải là anh em ruột hay không nhưng lại đêm nào cũng nằm mơ trông cho được gặp bác Hồ.
     Ḿnh rời trường trung học công lập Hoàng Diệu đă 37 năm mới trở lại, người xưa th́ c̣n, cảnh cũ sao nhiều thay đổi quá, so với các đồng nghiệp thưở nào, ḿnh chỉ là con nít, thậm chí đáng tuổi học tṛ, gặp lại kẻ quên, người nhớ, học tṛ th́ lác đác vài em, mấy đứa nếu không nh́n th́ ḿnh đành chịu, chớ hồi xưa tụi nó nhỏ xíu, giờ đă thành nhân. Có em hỏi ḿnh: “Thầy thấy trường ḿnh có thay đổi nhiều không?” Hồi mới về tŕnh diện thầy Hưởng để nhận việc, ḿnh thấy thích cái hồ nước trước văn pḥng lắm, giờ không thấy, các dăy pḥng học xưa cũng không c̣n, có lẽ trong quá tŕnh đô thị hoá, tấc đất, tấc vàng cho nên người ta lầu hóa các pḥng học để đáp ứng sĩ số học sinh càng lúc càng tăng theo dân số học, chớ ḿnh thích các dăy trường lợp ngói nằm hiền ḥa bên các thềm cỏ mượt, rồi mái ngói trường xưa phủ rêu phong để ḷng học tṛ rưng rưng khi quay về trường cũ. Người ta thích thi vị hóa tuổi học tṛ bằng những h́nh ảnh mang tính ước lệ của văn chương, âm nhạc. Nghe hát các bài nhạc về tuổi học tṛ ai mà không buâng khuâng, xao xuyến. Có nhạc sĩ cao hứng đ̣i vùi chôn tuổi học tṛ, nghe sao năo ḷng quá, tuổi học tṛ rồi sẽ qua đi, chớ ai nỡ vùi chôn nó cho được.
     Sóc Trăng th́ thay đổi nhiều, thời gian ở đó ḿnh hay đi, về trên đường Nhị Trưng mà dân địa phương gọi là đường giữa. Ở thành phố nầy bây giờ sao nhiều đường một chiều quá. Theo ư của ḿnh thành phố khi mới thành lập giống như đứa trẻ mới lớn, khi cha mẹ giàu, nghèo cũng không sao, cách ăn mặc của trẻ khi lớn lên đẹp hay xấu cũng do khiếu thẩm mỹ của họ. Lỡ có nghèo th́ cũng sạch sẽ trang nghiêm, c̣n giàu th́ sang trọng quí phái, và khi có nhiều bàn tay chăm sóc mà không thuận ư nó trở nên diêm dúa quá chăng?
     Không sinh trưởng và lại sống trong thời gian rất ngắn ngủi ở đây thành ra không am tường được nét văn hóa đặc thù của vùng nầy, qua sách vỡ ḿnh biết nó là nơi cộng cư của nhiều sắc tộc. Cuộc sống trôi qua nhanh, nhưng những kết nét văn hoá sẽ đến chậm chạp và chọn lựa tinh hoa để có sức sống lâu dài. Đẹp hay xấu cũng do hợp nhăn mà ra, đẹp người xấu ta là vậy. Nhiều năm không đến Sóc Trăng v́ cuộc sống không tạo điều thuận lợi để trở lại. Nay trở lại đây và nghĩ về nó sao thấy mơ mơ, hồ hồ như bóng h́nh của người muôn năm cũ, thành phố, trường học và thân t́nh của những học tṛ cũ như là những mảng lớn yêu thương trong cuộc đời. Những lúc thèm làm sao những đặc sản vang bóng của vùng đất nầy nào là bánh pía, mè láo Vũng Thơm, lạp xưởng Lịch Hội Thượng, bún nước lèo thơm nồng mùi mắm.
     Sóc Trăng ơi, cho gởi lời chào thân thương và hẹn ngày tái ngộ.

Thầy Huỳnh Thanh Long



Về lại mục lục của trang VĂN




Copyright © 2011 - Hội Ái Hữu Cựu Học Sinh Trung Học HOÀNG DIỆU Ba Xuyên - Bắc California - All rights reserved