www.trunghochoangdieubaxuyen.net - Thân Chúc Quư Thầy Cô và Đồng Môn Hoàng Diệu một năm mới luôn được Dồi Dào Sức Khỏe và Tràn Đầy Hạnh Phúc - www.trunghochoangdieubaxuyen.net






Dương Lịch – Âm Lịch Click on the date for details

Khoảng Chiều Trong Ta…

Thầy Nguyễn Tư Thiếp

     Chiều. Thời khắc của tàn tạ một ngày. Trời níu kéo những tia nhạt cuối cùng trên nền đỏ thẳm. Tà dương bắt đầu của những thương nhớ xa xôi từ một vùng kư ức mù mờ nào đó nằm lắng sâu trong chiều dài t́nh cảm. Tại sao như vậy? V́ chiều là triệu chứng của sự tàn phai, ra đi, đồng nghĩa với sự mất mát. Chiều là không c̣n nữa. Chia tay. Chiều là “Khởi sự đi trong ánh sáng, và bước dần vào trong bóng tối... Bên này đàn Nam giao là ngày và bên kia thành phố Huế là đêm... Chiều lên dần dần, chiều không xuống...”. Đó là những áng tản văn đẹp nhất của một thời lăng mạn xa xăm: Chiều của Xuân Diệu! Chiều của Hồ Dzuếnh trong chuyến tàu lên mạn ngược, thở những làn khói âm u từ núi rừng Việt Bắc đâu kém vẻ tiêu sơ:

     “Trên đường về nhớ đầy.
     Chiều chậm đưa chân ngày.
     Tiếng buồn vang trong mây...”


     Tại sao lại “nhớ đầy” và “tiếng buồn” lại “vang trong mây”như thế trong thế giới của loài người trên mặt đất này trong một buổi chiều núi rừng mà lại không rơi vào một thời điểm khác, ở bất cứ nơi đâu? Mọi cái đều có lư do riêng của nó, chỉ có nhà Thơ họ Hồ mới cảm nghiệm được lúc đó, trong phút giây, mà chúng ta không nên hỏi v́ sao? Đó là những chiều trên quê hương êm ả. Chiều của Việt Bắc và chiều của Nam Giao. Nhưng chiều ở đây th́ sao? Chiều của lưu vong biệt xứ. Chiều của thương nhớ xa xăm, đâu phải một ngày, mà là của mười năm hay hơn thế nữa. Mười năm của một đời người, chứ đâu phải mười năm của Thiên Thu? Xuân Diệu và Hồ Dzuếnh “nuôi” chiều trong chính ḷng ḿnh, nhưng tôi “xa” chiều trong nỗi nhớ mênh mông của một ly khách, lận đận ven trời mà trong thâm tâm tự biết chắc ḿnh đă mất hướng t́m về khi bài Thơ này được làm ra đă lâu, có tên “Tiếc màu nắng””vào một buổi chiều tàn trên phố nhỏ Newtown - nơi chốn của những người Thổ dân say khướt:

     “Một ḿnh xuống phố điu-hiu,
     Thấy ḿnh đứng giữa khung chiều buồn quanh.
     Đưa tay ôm giấc mộng lành,
   
 Tiếc màu nắng vội, ngày xanh qua rồi!
     Mười năm cát lở, sông bồi,
     Chừ, em bèo giạt thuyền trôi phương nào?”


     “Phố” của người, và “Chiều” cũng của người. Chỉ có “Nỗi buồn” là của riêng tôi! Vài trăm năm sau, những người Việt trong nước sẽ thấy cha ông của họ nh́n và chịu đựng chiều như thế nào trên đất khách và họ sẽ hỏi v́ sao? Lúc đó chỉ có tiếng trả lời của Hư vô, vang vọng từ một thứ Lịch sử đau thương không ai mô tả nổi mà Mệnh nước đă đẩy đưa, và người ta sẽ xếp trong kho tàng Văn Hiến hơn 4000 năm dựng nước có thêm nền”Văn học lưu vong” buồn thảm không giống ai! Có những buổi chiều, người ta chỉ dùng để “nhớ” và để “đau”, thường được gọi là ”Chiều tưởng nhớ”. Nhưng nhớ “ai” và nhớ “ǵ”, th́ mỗi người một khác mà không ai chia xẻ được với ai, ngoài những thổn thức riêng tư âm ỉ giữ kín trong ḷng dài lâu, đôi khi chỉ trang trải được với chính ḿnh bằng những giọt nước mắt âm thầm phía sau đời sống...
     Sydney bây giờ đang bắt đầu có những buổi chiều nóng bức ngay trong mùa Đông. Mặt trời đỏ khé sau đồi ánh lên nền thinh không màu quan hà nhức nhối, làm cho tôi có cảm giác máu lửa nảy vọt trong ḷng. Tôi sợ. Sợ ḿnh, sợ người, sợ cuộc đời này quá đỗi, mà vẫn không hiểu v́ sao? Tôi không lăng mạn như môt nhà Thơ kia, để thấy “Lửa đến từ những ngưỡng cửa của cuộc đời, đốt cháy mười đầu ngón tay bằng những khối nhựa đường nóng bỏng”(???), mà - với tôi - là lửa đă đổ trên đầu của tuổi hai mươi trong những tháng năm tôi chưa kịp sống!
     Chiều nay tôi ngẩn ngơ, nhớ lại một buổi chiều quê nhà t́nh cờ trên con đường ṃn dọc theo bờ sông ngầu đục trong cơn nước rút, ngời lên những về rác bẩn kéo ra biển mênh mông... Trong bộ đồ Treillies nhuộm đen đầy phèn, tôi vác cái xẻng, đi chân không, đội nón rơm che nửa khuôn mặt sạm của người tù binh chưa kịp phôi pha, tay cầm khúc mía vừa đi vừa xước sau một ngày công tác thủy lợi ngoài đồng mỏi mệt, tôi đa gặp Nguyễn Đinh Sinh - người bạn đồng nghiệp ngày xưa dạy trong cùng vài trường, cùng môn Triết Tây, nhưng hắn được đổi về Sàig̣n trước ngày mất nước. Hắn vẫn thư sinh, trắng trẻo như thường v́ hắn không hề dính líu ǵ tới cuộc binh lửa, mà tôi đă hứng chịu nhiều oan khiên. Hắn vẫn mang kiếng cận, bỏ áo trong quần, loại quần c̣n sót lại của thời “oanh liệt”, chỉ có đôi dép da mang dưới chân là sự đổi thay. Hắn gặp tôi ngỡ ngàng. Tay vịn bờ vai tôi mà cứ tưởng như mộng mị với đôi mắt rưng-rưng hơi nhíu mày một chút, nhớ lại lần sau cùng tôi giao cho hắn ở vỉa hè trường Lam-Sơn cuốn sách quư dày cộm: ”Zarathoustra parlait ainsi” trong đó có tấm h́nh trắng đen của tác giả, là Nietzsche: râu ria, đôi mắt sáng quắc, mà hắn nói hắn rất thích. Tôi tặng hắn như một kỷ niệm bạn bè, dù hắn là dân Bắc kỳ chính hiệu mà lại ưa tôi dân Trung kỳ lúc nào cái đầu cũng cứng, v́ tôi đă lớn lên trên sỏi đá, xứ chật hẹp đến nỗi tên người dân không cần chữ lót ?!! Hắn chỉ chọn tôi để giao cho 7 lớp Triết hắn đang phụ trách dở-dang mà hắn phải bỏ để đổi về Sàig̣n như một giấc mơ của mọi Giáo sư thời bấy giờ, ngoại trừ tôi. Hắn vịn vai tôi thực lâu, rồi lắc đầu nói trong sự tuyệt vọng: ”Tội toa quá! Thế này là thế nào mới được chứ?”. Tôi chỉ cười buồn, nói nhỏ: ”Người ta lên voi, th́ xuống chó đă đành. Chứ tao lên voi ngày khỉ nào đâu! Nhưng thôi, Zarathoustra parlait ainsi, mà toa.? Et j’ai bu ma souffrance jusqu’à la lie!” (Zarathoustra đă nói như thế! Và tao đă uống nỗi đau đến tận cặn...). Nói “linh tinh” vậy, nếu có vài ông “Công an Khu vực” lai văng gần đó, th́ tai họa ngôn ngữ có thể xảy ra bất cứ lúc nào cho những người vốn tù rạc như tôi! Chúng tôi kéo nhau vào một quán nước bên đường, kêu hai ly cà-phê xây-chừng, uống vào muốn ói v́ mùi của hạt c̣ng rang. Hắn khoe với tôi, về Saig̣n lấy được cái “Cao học Tâm lư”, dạy được trường lớn Vơ Trường Toản, cùng nhiều trường tư, hy vọng có thể về Bộ làm Thanh tra ban Triết. Tôi chỉ nói, mừng cho mày lúc ấy, nhưng giờ th́ muộn quá rồi. Mày chưa thấy tụi tao sống đâu! Cứ nh́n tao bây giờ, rồi nhân lên cho 100 th́ sẽ thành tao lúc đó trong trại tù. Giờ tao sắp được có “quyền Công dân” rồi, nghĩa là ngay bây giờ tao chưa được “làm người b́nh thường”, mày hiểu chưa!?
     Cách nay vài tháng, tôi gặp anh bạn ở đây là Đ.D hỏi tôi có biết N.Đ.Sinh hay không, trước 75 dạy Triết ở ST? Tôi mừng rỡ nói tôi thân với nó lắm - đôi khi là một người ơn, v́ hắn có nhường cho tôi một số lớp Triết ở đó trước khi về Saig̣n,th́ ông bạn nói rằng ông bà con “cô cậu ruột” với Sinh nên nhờ ông bạn bà con gần với Sinh này, tôi được biết thêm là sau 75 hắn rất sa sút chỉ đi dạy kèm Toán kiếm ăn, lại xào xáo vợ con… Tôi bùi ngùi, nói cho tôi xin địa chỉ hắn để gửi hắn ít tiền, v́ tôi vốn là kẻ “nặng t́nh”. Ông bạn ừ e nói địa chỉ để ở nhà không nhớ, sẽ cho sau....
     Thế rồi chiều nay, cũng trong cái shop bán sách đó, ông bạn cho tôi biết Sinh đă qua đời v́ bịnh lao. Ḷng tôi chùng xuống thấp. Bạn bè tôi muốn hết, lớp chết trận, lớp chết tù, giờ chết đói và chết bịnh mà tôi có làm ǵ cho họ được đâu, ngoài những gói quà gửi giáp ṿng mỗi người một ít, nhưng biết bao nhiêu cho đủ, khi tôi cũng c̣n bà con ở Việt nam và bản thân có dư giả ǵ, ngoài những tiếc thương, ân hận...
     Sinh à, Zarathoustra đă nói như thế, mày đă nói như thế, và tao cũng đă nói như thế trong buổi chiều gặp nhau bất ngờ bên bờ sông nước rút, khi tao mới xong thủy lợi ở Trường Khánh về, áo quần đầy śnh, rách tả tơi. Như thằng ăn mày, vai vác cái xẻng cán dài bén ngọt, tay cầm khúc mía, vừa đi vừa gặm cà-tơn... đâu c̣n là tư cách của anh “Giáo sư Triết, lẫn Văn chương” ngày xưa, lúc nào cũng sơ-mi trắng ngắn tay, cà-vạt rạng rỡ, quần sậm, giày Ư bảnh bao… như thủa nào? Ngày t́nh cờ gặp mày, dù đói rách, khổ cực, nhục nhă... nhưng tao vẫn thấy có bạn bè, có Quê hương. Giờ qua đây tao có đủ thứ mà mày mong ước, như hàng triệu người VN khác mong ước, nhưng có một điều tao không nỡ nói ra, v́ chẳng ai tin. Đó là tao đang thương nhớ ngày đêm cái mà mày đang chối từ, đang coi thường, lúc mày đă hiểu được v́ sao một vị Thần Hy-lạp khi bứng chân ông ta lên khỏi mặt đất th́ ông ấy sẽ ngă lăn ra chết ngay. Mỗi người lưu vong là chiếc bóng vị Thần đó, làm sao họ quên được quê hương mà ḿnh không thể sống được trên đó mới là niềm đau, mới hiểu được v́ sao một nhà Văn lưu vong Tiệp khắc viết ”Đối với Nghệ sĩ chỉ có một h́nh phạt hiệu nghiệm nhất, là bắt họ lưu đày đất khách” và dẫn chứng hùng hồn nhất là trường hơp nhà Văn Solzenytsine của Liên xô, giải Văn chương Nobel, khi nghe tin Liên xô sụp đổ, ông từ bỏ hết cả tài sản, vợ con tại Mỹ mà chỉ vội về nước với chỉ 7 thùng sách viết bằng tiếng Nga mà thôi ??? Và như vậy, tao đă chết trước mày cách nay mấy chục năm khi tao chọn ngồi trên chiếc thuyền con dật dờ trôi ra biển cả mà không biết ḿnh sẽ về đâu, trong một đêm mưa băo. Lần gặp mày trên bờ sông nước rút ngày xưa nơi gần mấy ḷ Bún phía dưới cầu Quay, mày rưng-rưng lúc nh́n thấy tao như một thằng ăn mày v́ trong đầu mày vẫn in bong dáng tao là một anh Giáo sư Triết bảnh bao, mặt mày rực rỡ của tuổi xanh trước đó, chứ đâu phải một thằng tù rạc, đi chân không, mặc quần nẩy màu phèn, đội cái nón rơm đầy śnh, vai vác cái leng và tay cầm khúc mía vừa đi vừa xước lơn-tơn giữa đường như một thằng vô lại. Mày biết không, mỗi lần đào xong được khúc mương do chúng nó chia cho, bề dài 2 thước, rộng một thước rưởi, ḷng máng, sâu 1.5 thước, th́ tao thường nằm xuống, ngửa mặt nh́n trời, gối cái áo dưới đầu, thấy nó vừa người như một cái huyệt. Mùi đất mới phả ra, tự nhiên tao nhớ tới cái “ḷng huyệt lạnh” trong Thơ Đinh-Hùng và tao muốn nằm luôn dưới đó cho rảnh thân. Tao có nói gian, xin làm con mày suốt đời. Bây giờ ư nghĩ đó tao vẫn c̣n cầm giữ trong đầu khi nơi hồ sơ bịnh lư của tao không hiểu v́ sao, dù tao rất kín, người ta đă ghi rằng:”Having intention of suicide” (có ư định tự tử) lúc tao đă ra nước ngoài - nơi mà mày rất muốn đến...
     Thôi, giờ mày “đi” cho khỏe tấm thân. Có lẽ về tao - mày chỉ nên nhớ người bạn ngày xưa ở vỉa hè trường Lam Sơn, khi tao giao cuốn sách quư tặng cho mày, có bức h́nh Tác giả màu trắng đen mà mày rất thích là Nietzsche, thằng cha Triết gia Đức vĩ đại, đă từng làm đảo lộn tư tưởng Châu Âu thời bấy giờ, không có vợ con, chỉ thích ôm đầu những con ngựa kéo xe hôn vừa khóc v́ thấy chúng vất vả quá, tội nghiệp… mới “đau” ??? Có tử tế hơn th́ mày nghĩ đến ḍng sông nước đục t́nh cờ - nơi đó tao đă gặp mày trong con người thực của tao nhất lúc đó, không e ngại, không hổ ngươi, mặc cảm ǵ ở một nơi mọi giá trị đều bị đảo ngược hết, mà tao cũng chẳng ân hận ǵ, v́ tao thật sự đă sống: ”J’ai vécu!”, như một nhân vật đă nói trong cuốn phim mà tao với mày đi xem tại rạp Nhị Trưng, sau khi hắn lưu lạc khắp nơi, và bất ngờ gặp lại người bạn cũ hỏi: ”Lâu nay, mày đă làm tṛ ǵ?”.
     Xin cho mày quên đi mọi thứ, nhưng chỉ nên giữ lại những “buổi chiều” trong ḷng, mà cuộc đời này đă trao tặng, như ḿnh đă sống! Nietzsche khi buồn, chỉ biết chơi Dương cầm bằng đôi cùi chơ, nhưng khi buồn tao chỉ ra đồi nằm một ḿnh, và muốn uống ực vào ḷng những “bóng tà dương”, mà mơ có một chút mặt trời ấm áp trong đó...

Nguyễn-Tư
(www.nguyentusweb.com)



Về lại mục lục của trang VĂN




Copyright © 2011 - Hội Ái Hữu Cựu Học Sinh Trung Học HOÀNG DIỆU Ba Xuyên - Bắc California - All rights reserved