www.trunghochoangdieubaxuyen.net - Thân Chúc Quư Thầy Cô và Đồng Môn Hoàng Diệu một năm mới luôn được Dồi Dào Sức Khỏe và Tràn Đầy Hạnh Phúc - www.trunghochoangdieubaxuyen.net






Dương Lịch – Âm Lịch Click on the date for details

H́nh Bóng Đẹp Và Thân Thương

Thầy Vũ Ngọc Phan

     Vào tháng 9 hằng năm, miền Nam Việt Nam bắt đầu bớt mưa, thời tiết bớt nóng dần. Các gia đinh miền Nam rộn ràng lo mùa tựu trường cho các con. Cha mẹ lo tiền c̣n các con ưu tư về năm học mới - môn học có khó lắm không, thầy cô giáo có nghiêm khắc quá không, lớp học nào, bàn ghế như thế nào, và các bạn cũ có học chung không? Sáng nay nhiều bà mẹ trẻ dẫn con đi xe lam ọp ẹp và lắc lư từ Băi Xàu hay từ Xoài Ca Nă lên chợ Sóc Trăng, vào hàng vải. Bà nh́n những tấm vải ‘xoa’ Pháp cạnh vải ‘xoa’ nội địa Vinatexco. Bà xem gíá tiền vải và số tiền bà có. Bà nghĩ ‘Xoa Pháp bóng và mịn, nhưng xoa nội địa không kém mà lại rẻ hơn nhiều.’
     Lưỡng lự một phút, bà mẹ hỏi con, “Xoa nội địa đẹp, phải không con?”
     Con bà là học sinh chăm học, “Mẹ mua vải quần áo nội địa là được. Con chỉ thích mua sách thôi.” Câu nói của con làm vui ḷng bà mẹ v́ chính bà ngày xưa lúc c̣n là học sinh tiểu học, bà thích đọc sách Tuổi Hồng và khi lên trung học, bà học thuộc ḷng Truyện Kiều, Cung Oán Ngâm Khúc…, đọc và phân tích tiểu thuyết Tự Lực Văn Đoàn. Bà mua hai bộ quần áo cho con. Cầm xấp vải trắng mịn trên tay, mặt cô bé tươi vui, măn nguyện.
     “Chắc là mấy con bạn của ḿnh cũng mua loại vải này,” cô bé thầm nghĩ. “Ḿnh sẽ đẹp không thua chúng bạn.”
     Gian hàng kế bên, người cha trẻ đang hỏi bé trai, “Con có thích vải kaki xanh biển này không? Ba thấy vải trơn bóng, màu tươi sáng. Lên quần trông đẹp lắm, con.”
    
Con thích. Ba mua cho con hai quần và hai áo sơ mi trắng để thay đổi.”
     Hôm nay là ngày tựu trường cho niên học mới. Tôi mặc cái quần tây xám đậm, áo sơ mi trắng mới, thắt cà vạt xanh thẩm, và mang đôi dày đen mới đánh bong ngày hôm trước. Các học sinh lớp đệ thất, trai cũng như gái, bắt đầu năm học đầu tiên của hành tŕnh trung học bảy năm. Giống như các em đó, tôi bắt đầu dạy học năm đầu tiên của cuộc đời giáo chức. Nhưng khác hơn cuộc hành tŕnh trung học bảy năm của học sinh, tôi c̣n phải đối diện với cuộc chiến tranh đang diễn ra ác liệt, cuộc chiến mà kẻ thù cũng là người Việt, cùng huyết thống, cùng cha là Lạc Long Quân và cùng mẹ là bà Âu Cơ, cuộc chiến tranh phải tham dự--người miền Nam phải bảo vệ tự do và quyền làm người của ḿnh và miền Bắc phải bảo vệ cái sổ lương thực của ḿnh và gia đinh, cuộc chiến tranh không cần thiết đối với người Việt nhưng rất cần thiết cho các lảnh tụ Cộng sản Việt, cuộc chiến mà kết thúc là một cuộc tháo chạy sợ hăi đối với dân miền Nam, là một hiện tượng vỡ mộng, tuyệt vọng của dân miền Bắc, và nhất là màn lật tẩy trước sự ngỡ ngàng bàng hoàng về đời sống sung túc giàu sang dọc theo phố xá và trong các chợ, vẻ đẹp sang trọng của các cao ốc Sàig̣n đối với cán binh Cộng sản miền Bắc được nhồi sọ rằng dân miền Nam nghèo khổ đói rách cùng cực, một cuộc chiến mà 35 năm sau kẻ chiến thắng hằng năm ngữa tay ăn mày hàng tỷ dollars của kẻ chiến bại và lảnh tụ chiến thắng bị xua đuổi như tội phạm khắp các thủ đô tây phương.
     Những giọt cà phê đen thơm sau cùng rơi xuống ly, trên lớp sữa trắng đặc. Thưởng thức xong, hăng hái tôi đi bộ tới trường. Cổng trường mở, học sinh lần lượt dắt xe đạp hay bước bộ vào cổng.
     “Con nhớ chăm chỉ học hành, lễ phép với thầy cô giáo, nghe con,” một bà mẹ dặn ḍ con gái ḿnh.
     “Đừng đùa giỡn trong lớp học, phải chăm chỉ chép bài và làm bài, con có nghe ba dặn không?” một người cha trẻ ngồi trên chiếc Honda đỏ nói với đứa con trai của ḿnh.
     Chuông reo. Trung học Hoàng Diệu có 4 dăy nhà tạo thành một h́nh vuông. Học sinh sắp hai hàng dọc trước cửa pḥng học của ḿnh: từ xa, những hàng ngang áo dài trắng, quần trắng nữ sinh hay áo trắng quần xanh nước biển nam sinh trông thật đẹp, giống như những thảm dài hoa trắng, vàng, đỏ ở Carlsbad. Từ trên ghế cao, thầy giáo nh́n xuống hơn 50 áo trắng nam hoặc nữ sinh kết tụ với nhau không khác một bức thảm vuông đầy hoa tulip trắng. Hoa tulip này đă ngă màu sau nhiều thập niên lận đận v́ chiến tranh, tù đày, vượt biên, và sợ hăi... H́nh bóng Hoàng Diệu đă đổi thay với sự trở ḿnh của thành phố Sóc Trăng. Tuy nhiên cảm xúc hồi hộp của nam nữ sinh lớp 6 ngày nay không khác nỗi niềm của học sinh lớp đệ thất năm xưa.
     Cầm xấp bài Pháp văn về nhà trọ, tôi bắt đầu xem tổng quát: tŕnh bày đúng như lời dặn, ngày tháng, tên họ, và lớp; chữ viết rất khác nhau, rất đẹp và đều đặn, không đẹp nhưng cũng rơ ràng, nói chung chấp nhận được. Tôi bắt đầu sửa bài; có bài nhiều lỗi, có bài không lỗi: suy nghĩ của tôi là gia cảnh của học sinh khác nhau. Tôi quyết định t́m phương pháp cụ thể giúp các em làm bài bớt lỗi: sửa lỗi ngay trên bảng và nói lư do tại sao sai. Những tiến bộ trên các xấp bài sau khích lệ tôi.
     Một ngày nào đó tôi không nhớ rơ, h́nh như gần Tết, một đoàn nam nữ sinh, quần áo tự do, xanh, trắng, tím, vàng, đen, không biết là bao nhiêu người và thuộc lớp nào vừa đạp xe, vừa cười cười, nói nói, bông đùa với nhau những câu chuyện vu vơ, thân thiết, ngộ nghĩnh của tuổi thơ học sinh. Đoàn học sinh có tôi, giáo sư chủ nhiệm, cũng đạp xe, cũng ḥa ḿnh vui cười hồn nhiên, hướng về các đám ruộng trồng dưa hấu vàng ở Xoài Ca Nă. Trong lớp có một nữ sinh xinh xắn sống tại xóm đó. Ăn dưa hấu vàng thơm ngọt và miễn phí là một kỷ niệm thân thương in đậm trong trí nhớ của tôi về học sinh Hoàng Diệu và nhất là về người nữ sinh xinh đẹp, dịu hiền năm xưa mà chưa có dịp gặp lại. Trong ngày hôm đó cô Đính và các học sinh của cô cũng đi tham quan, ăn, và mua dưa hấu vàng: đúng là duyên…
     Mỗi sáng thứ hai đầu tuần, hiệu trưởng và giáo sư phải dậy sớm hơn, đi tập họp chào Quốc kỳ và suy tôn Ngô Tổng Thống trước dinh Tỉnh Trưởng Ba Xuyên. Thật sự tôi không thích hát bài ca suy tôn “Ngô Tổng Thống muôn năm,” v́ tôi nghĩ đến một câu tương tự, “Hoàng Thượng, vạn tuế, vạn vạn tuế,” đó là phần đuôi sót lại của hoàng triều, do quan lại dựng nên. Tổng Thống là chức vị do dân bầu lên. Nếu dân không thích, th́ thoái vị. Sau đó, nếu dân tín nhiệm lại, th́ sẽ làm Tổng Thống. Đó là trường hợp của TT De Gaule của Pháp. Ông là anh hùng cứu nuớc Pháp trong Chiến Tranh Thế Giới thứ hai và ông được bầu làm Tổng Thống. Nhưng ông thất bại v́ chương tŕnh tái tạo xứ sở. Ông từ chức. Nhưng sau đó, ông đă được bầu lại làm Tổng Thống, sáng lập nền đệ Ngũ Cộng ḥa Pháp. Làm chính trị phải khôn ngoan, tránh voi không xấu hổ, Hàn Tín luồn trôn, sau đó làm tể tướng…
     Tôi xa Sóc Trăng vào một buổi sáng trên một chiếc xe Jeep, không một người đưa, không một kẻ tiễn trong sương mai mờ ảo và cũng không có người đón khi tôi tới trường. Tôi cô đơn buồn rầu khi tới Ba Xuyên, một nơi rất xa lạ, nhiều sắc dân khác nhau, nước lợ, không nước ngọt và biển xanh. Rời Hoàng Diệu, tôi tới trại nhập ngũ Quang Trung với tâm trạng chán nản. H́nh ảnh học sinh, thầy giáo, phấn trắng bảng đen, môn học theo nhau ra khỏi trí nhớ của tôi. Tôi bắt đầu học môn học bảo vệ sự sống của tôi: bắn nhanh và sát lẹ; bắn chậm là chết.
     Và tôi đă trở lại nghề dạy học, thấy lại những sơ mi trắng quần xanh nam sinh và tà áo trắng quần trắng nữ sinh ngây thơ ngày nào. Tôi vui với nét hồn nhiên tuổi học tṛ của một trường trung học hẻo lánh gần Sàigon nhưng trong một quận hạt xôi đậu. Sau 7 giờ sáng, sau khi mở lộ tránh ḿn bẫy, từng nhóm nữ sinh tà áo trắng tung bay theo chiều gió thổi hoặc nam sinh quần xanh áo trắng, chiếc cặp sách vở cột chặt vào khung đèo hàng, đạp xe ngang qua không khí đượm mùi thơm ngọt ngào hoa bưởi hoa quít tỏa ra từ vườn cây hai bên đường. Mùa hè, tôi đèo quả mít nghệ vừa to vừa thơm hoặc bó chôm chôm đỏ vàng ngọt lịm. Có hôm tôi đèo trên xe Honda của tôi những quả sầu riêng, múi to, hột nhỏ, dày cơm béo mịn về nhà. Tết đến tôi mua bưởi, để trên bàn thờ tổ tiên, vừa biếu bà con. Bưởi thơm ngon ngọt mà nhiều nước. Cũng giống như ở Xoài Ca Nă, ăn tại vườn th́ không phải trả tiền, nhưng phải mua để đem về nhà. Tại xă Phú Mỹ gần ngă ba đi Vũng Tàu, Long Thành, tôi thăm các vườn sầu riêng và chôm chôm của phụ huynh học sinh. Cây chôm chôm to cao có h́nh cái dù mở, úp xuống. C̣n cây sầu riêng gốc to bốn người ôm không hết. Phụ huynh học sinh cho biết là cây rất cao khi các phụ huynh này c̣n nhỏ tuổi.
     “Cây cao quá, làm sao hái trái sầu riêng?” tôi hỏi.
     “Quả sầu riêng gần chín th́ sẽ rụng vào ban đêm. Nên tuyệt đối ban đêm không ai dám ra ngoài sân.” Phụ huynh nói tiếp, “Vào ngày Tết gia đinh viết giấy mừng tuổi và dán trên thân cây sầu riêng.” Cây sầu riêng trồng sát nhau bao phủ cả xă Phú Mỹ, cũng như cây dương liễu phủ kín băi biển Nha Trang cho tới Ḥn Khói dưới chân Đèo Cả và cũng giống như cây dừa phủ kín các xă miền biển tỉnh Phú Yên, và vườn Pears hay Peaches bông trắng xóa hai bên đại lộ 5 và 58 gần San José. Các em học sinh quận Nhơn Trạch lễ độ, ham học, ngoan hiền, không khác nam nữ sinh Hoàng Diệu. Sáng ngày lễ phát thưởng cho học sinh, một niên học tôi không nhớ, tôi đang bận rộn tổ chức âm thanh, phần thưởng:
     “Thưa thầy?” tôi giật ḿnh quay lại.

     “Có chuyện ǵ, T.?” Một nữ sinh lớp 11 đứng khóc.
     “Em biết em đứng hạng 4, nên không được phần thưởng,” T. nói. “Như vậy cha mẹ em rất buồn. Xin thầy cho em một phần thưởng nhỏ để cho cha mẹ vui.”
     Suy nghĩ một lúc lâu, tôi chấp thuận: Cha mẹ T. vui, th́ sẽ cố gắng lo cho con học hết chương tŕnh trung học.
     Trường phải đóng cửa lúc 5 giờ chiều. Học sinh sẽ về tới nhà trước 6 giờ v́ giờ giới nghiêm bắt đầu từ 6 giờ chiều cho tới 7 giờ sáng hôm sau. Năm rưởi chiều, giáo sư chạy xe tới bến đ̣ Cát Lái. Chủ quán biết trước nên đă hấp sẵn vài kí chem chép và ướp đông lạnh bia 33 cho các thầy chờ đ̣. Gịng sông Cát Lái là nước xà hai, lúc mặn lúc ngọt theo thủy triều lên xuống, nên chem chép sinh sôi nẩy nở mau lẹ. Thật là tuyệt hảo, kỷ niệm không phai mờ: ngà ngà say, lái xe máy Honda qua cánh đồng lúa khi xanh khi vàng, gió mát thoảng qua trong hoàng hôn lờ mờ tối trên con lộ đồng quê vắng khách, nói những câu chuyện tầm phào, thật là hạnh phúc. Qua cầu Giồng Ông Tố, chạy xe lên đ̣ Thủ Thiêm thưa hành khách, về tới nhà vào lúc Sàig̣n nhộn nhịp đi mua sắm dọc theo đường Tự Do, Lê Lợi, hay chen lấn mua vé xem cải lương, hoặc nh́n ngắm lần chót “bộ cánh” xem có đúng mode chưa để vào vũ trường đi valse hay slow với nữ vũ công theo tiếng đàn du dương. Sàig̣n sống vui nhộn nhịp về đêm tới khuya.
     Nghiệp nhà giáo luôn theo tôi. Ra tù, môn ngoại ngữ giúp tôi có chén cơm trong một xă hội không có công việc làm. Phong trào học Anh văn nở rộ với giai đoạn mở cửa với các nước phương Tây. Lớp học gồm trẻ con và người lớn, đông đến cả trăm người. Thật là vất vả. Mục đích học đă thay đổi: học dể đi nước ngoài tỵ nạn hoặc t́m cuộc sống tự do và sung túc.
     Tôi vô cùng cảm động khi được nh́n lại, tiếp xúc thân mật, hoặc đọc các e-mail của những hoa tulip, hoa hồng, hoa cúc… đang trong thời trung niên, thời kỳ sung măn với con cháu thành đạt, hạnh phúc trong các buổi hội ngộ cựu học sinh. Những giây phút đầu tiên gặp lại thật là bỡ ngỡ - h́nh dung và tướng mạo giữa thầy và tṛ rất khác biệt khi xưa tại trường Hoàng Diệu. Hơn 40 năm sau, trong buổi hội ngộ tại pḥng khách tư gia thầy Trần Cảnh Xuân ở San Diego, độ trên 20 người, vừa thầy vừa cựu học sinh, đứng ngồi, quần áo đẹp đẽ, vẽ mặt tươi vui, đang hàn huyên, một chị xinh đẹp, sang trọng bước vào pḥng,
     “Để tôi đoán t́m xem ai là thầy Phan?” Hoàng Mai nói, quan sát nh́n mặt từng người.
     “Đây rồi. Em nhận ra v́ tiếng nói của thầy.”
     Thật là xúc động. H́nh dáng diện mạo thay đổi, khó có thể nhận ra. Nhưng giọng nói th́ không. Những cô gái bé tí thơ ngây ngày nào không c̣n nữa, mà là các ‘ladies’ thành công, tài giỏi, có chỗ đứng cao trong xă hội Mỹ. Các bé trai hiền lành, chăm học đă trỡ thành các quân nhân, viên chức ưu tú, đảm lược, anh hùng trong chiến trận. Tôi rất hănh diện về các cựu học sinh Hoàng Diệu.
     Có nhiều h́nh dáng thân thương không c̣n nữa hoặc không biết bây giờ đang ở nơi nào, Việt nam hay một nước thứ ba: một thoáng buồn lướt qua tâm hồn tôi. Lá đa đổi màu, vàng, nâu, nâu đậm, rồi từng chiếc một rơi theo chiều gió… Từng ngày c̣n lại, tôi và các cựu học sinh thân thương hăy hưởng trọn niềm vui trong h́nh bóng thân thương của ngày xa xưa cách đây 50 năm.

Vũ Ngọc Phan
(Cựu Giáo Sư Trung Học Hoàng Diệu)



Về lại mục lục của trang VĂN




Copyright © 2011 - Hội Ái Hữu Cựu Học Sinh Trung Học HOÀNG DIỆU Ba Xuyên - Bắc California - All rights reserved