www.trunghochoangdieubaxuyen.net - Thân Chúc Quư Thầy Cô và Đồng Môn Hoàng Diệu một năm mới luôn được Dồi Dào Sức Khỏe và Tràn Đầy Hạnh Phúc - www.trunghochoangdieubaxuyen.net






Dương Lịch – Âm Lịch Click on the date for details

Đá Hoa Cương

Thầy Vơ Tấn Phước

     Cứ mỗi lần tiếng chuông reo vang báo hiệu giờ học bắt đầu, giáo sư lục tục kéo nhau xuống lớp th́ tôi đều bước ngang qua cái bảng phân phối giờ dạy thật to gắn trên tường của pḥng hội, liếc qua coi buổi sáng nay phụ trách lớp mấy. Nếu không vậy th́ thế nào tôi cũng đi lộn vào lớp của giáo sư khác. Cái tật xấu hay nhớ trước quên sau đó, thường bị học tṛ cười hoài. Nhiều khi lớp của người ta đă ổn định, thầy đang điểm danh, tôi từ từ đi vô như là lớp của ḿnh, quên mất là c̣n có anh bạn giáo sư đang ngồi lù lù ở trên bàn viết.  Những lúc đó, đám học tṛ có dịp làm ồn:
     -Lộn tiệm rồi, thầy ơi !
     Cứ năm ba tuần là tôi đi lộn lớp một lần. Một phần v́ tánh đăng trí hay quên, một phần v́ cái trường Hoàng Diệu nầy quá lớn. Trường có trên năm chục lớp với gần một trăm giáo sư. Hành lang cái nào cái nấy dài hun hút. Pḥng học, cửa cái, cửa sổ, sơn cùng màu, bàn ghế sắp xếp giống hịch nhau. Không lộn sao được!  Có lần thằng Sơn, trưởng lớp Đệ Nhị A7 nhắc khéo:
     -Lớp của tụi em có anh Qú ngồi ở đầu bàn. Hễ thấy cái lưng của ảnh, thầy đi vô là trúng phóc.
     Thằng Sơn thiệt là xéo xắc. Qú th́ làm sao tôi quên được. Ở đầu bàn, nghe Sơn nói, Qú cười gượng gạo. Tôi chợt hiểu ra cái ư xỏ xiên. Ở lớp nầy, Qú nổi tiếng nhiều mặt nhưng cái vụ mập mạp th́ nó đoạt giải nhứt. Nó mới có mười bảy tuổi mà sao lớn con quá!  Cái lưng dài sọc, cái vai to sầm, c̣n cái bụng chang bang như đàn bà có thai ba bốn tháng. Nếu đem cân kí lô th́ tôi thua nó rơ ràng. Lúc đó tôi mới ra trường, ốm nhách, nhỏ xíu, đen thui. Tụi học tṛ ở tỉnh nầy, đứa nào đứa nấy tuổi c̣n nhỏ mà thân thể bự con, dềnh dàng. Có anh bạn bàn rằng v́ chiến tranh loạn lạc, ở thôn quê khai sanh bị thất lạc, phải làm lại, người ta sửa tuổi cho nhỏ hơn để tiện việc học hành, quân dịch. Câu nói đó chắc đúng ở trường hợp thằng Qú.  So với vóc dáng to lớn đó, tôi không tin nó mười bảy tuổi.
     Có lần ngồi coi văn nghệ học sinh tŕnh diễn, Qú đang hát trên bục cao, tôi quay qua ông hiệu trưởng nói nhỏ:
     -Thằng Qú nó mới mười bảy tuổi mà sao bự quá!
     -Anh nhắm coi nó cỡ bao nhiêu?
     -Ít ra cũng hai chục!
     Rồi tôi tiếp:
     -Thằng Qú nó học hát hồi nào mà hay như ca sĩ chuyên nghiệp. Nó mà về Sài g̣n th́ thế nào cũng nổi tiếng như Anh Ngọc, Nhật Trường...
     -Th́ cũng nhờ hát hay nên trường ḿnh mới nhận vô. Chớ nó th́ học dở lắm.
     Rồi ông cho tôi biết, năm trước Qú được nhận vào trường công không phải nhờ thi đậu, cũng không phải do học giỏi mà nhờ cái giọng ca đặc biệt. Nó học trường Trần Văn, một trường tư trong tỉnh.  Nghe đâu nhà ở Cái Tắc, Chương Thiện ǵ đó. Nghèo lắm phải lên Sóc Trăng ăn đậu ở nhờ nhà một người quen để học. Năm ngoái các trường trong tỉnh có tổ chức một đại hội thi đua văn nghệ, Qú với giọng ca ấm áp, truyền cảm, ngọt ngào, đă chinh phục tất cả quan khách, thầy cô giáo, khiến cho mọi người có mặt hôm đó ngẩn ngơ. Tiếng vỗ taykhông dứt. Nó đoạt giải dễ dàng. Trường Hoàng Diệu là trường công lớn nhứt tỉnh, không lẽ chịu thua trường . Anh em giáo sư bàn bạc với nhau v́ nhu cầu sinh hoạt văn nghệ của trường, cần có một vài học sinh hát hay để làm nồng cốt cho các buổi tŕnh diễn, nên cuối cùng Hội Đồng Giáo sư quyết định thâu nhận đặc biệt Qú vào trường. Thế là nó được học trường công nhờ cái tài năng thiên phú đó.
     Riêng tôi, tôi biết Qú hơi trễ. Vài tuần sau khi tôi dạy lớp nó, tôi lật sổ điểm danh, cầm viết ḍ tên học tṛ từ trên xuống dưới. Đến tên Qú tôi thấy là lạ, bèn kêu lên để hỏi bài. Tôi nh́n xuống dưới các dăy bàn để coi đứa nào. Qú đứng lên phục phịch, để tập và sách giáo khoa lên bàn rồi khoanh tay chờ hỏi, dáng lo lắng. Tôi cười nh́n nó:
     -Đứng vậy được rồi, đừng có khoanh tay. Lên trả bài, chớ bộ đi hầu quan lớn sao!
     Tập vở nó sạch sẽ, chữ viết đẹp, nét đều đặn ngay thẳng. Tôi lật t́m bài đang kiểm soát trong sách giáo khoa. Khi lật trang đầu, tôi đọc thấy hai câu thơ viết nắn nót ở phía dưới cái tên Trần Văn Qú;

     Nếu làm hoa làm hoa hướng dương
     Nếu làm đá làm đá hoa cương


     Hai câu ư rất lạ, làm tôi ngạc nhiên.
Tôi nghĩ thoáng trong đầu. Nó tên Qú mà dùng hai câu nầy để tỏ bày chí hướng cao xa th́ khéo quá - hoa qú một dạ hướng dương. Nhưng tŕnh độ một học sinh đệ tam th́ làm sao viết hay được như vậy. Tôi nh́n kỹ lại khuôn mặt Qú cho rơ hơn. Mặt nó hơi thô v́ bề ngang to hơn bề dọc, thành ra cái trán, cái mũi, cái càm ngắn ngủn. Hai g̣ má bầu bĩnh, đầy thịt, khiến khi cười cặp mắt híp lại. B́nh thường cặp mắt nhỏ dài, ánh mắt lanh. Tóc mọc lấn hai bên thái dương nên cái trán hẹp lép. Nó chỉ được có cái miệng đẹp. Đôi môi mỏng, đều đặn hồng hồng, hàm răng trắng bóng đều đặn. Nh́n chung con người nó thô, vóc dáng cục mịch, không phải là tướng học tṛ. Tôi đoán rằng hai câu thơ trên không phải do nó nghĩ ra. Tuy thắc mắc nhưng tôi không tiện hỏi, trong bụng nghĩ rằng nó t́nh cờ đọc được ở đâu đó rồi chép lại.
     Từ đó, tôi càng chú ư tới nó hơn. Qú rất ngoan ngoản, lễ phép, dễ thương, nói năng nhỏ nhẹ, tuy có điều học quá dở.  Làm sao tôi quên được một buổi học về ca dao, tôi biểu nó đọc bài Trấn Thủ Lưu Đồn:

     Ba năm trấn thủ lưu đồn
     Ngày th́ canh điếm, tối dồn việc quan.


     -Em giải nghĩa câu nầy ra văn xuôi cho tôi nghe!
     Tôi thấy nó suy nghĩ hồi lâu, rồi mặt đỏ rần, miệng ấp úng:
     -Dạ thưa thầy, khó nói quá!
     Tôi ngạc nhiên:
     -Em hiểu sao cứ nói vậy. Có trật tôi sửa cho.
     Nó ngần ngừ lựa lời:
     -Dạ, hai câu nầy theo em hiểu, th́ ban ngày mấy người lính phải canh gác, coi chừng mấy cô gái làm cái nghề... bậy bạ, ban đêm th́ tụ tập lại để làm quan! chắc họ hát bội cho vui !.
     Tụi bạn nó ngồi ở dưới, ban đầu chưa hiểu tại sao nó lại giải nghĩa như vậy, cả lớp lặng im. Bỗng có tiếng cười của một đứa, rồi hai đứa, rồi cả lớp xúm nhau cười rần rần. Đứa nầy lấy cùi chỏ thúc đứa kia, đứa kia lại ghé miệng vào tai giải nghĩa cho đứa nọ hiểu. Tôi ngồi ở trên, rán nín cười mà không ḱm lại được, đành làm bộ đứng dậy, quay mặt vào bảng đen, cười đến chảy nước mắt. Tội nghiệp, thằng Qú đứng đó, mặt bơ. Nó không hiểu tại sao cả lớp lại cười lăn nghiêng lăn ngửa. Nó đưa mắt nh́n tôi ḍ hỏi.
     Tôi từ từ giải nghiă cho nó:
     -Em hiểu như vậy là sai rồi ! Chữ "điếm" trong bài nầy là cái trạm canh, bây giờ người ta gọi là cái đồn hay cái bót gác, chớ không phải là mấy cái cô ǵ... bậy bạ đó đâu! C̣n "dồn việc quan" là người lính thú phải gánh vác tất cả các việc vất vả trong doanh trại, cũng như bị các quan trên sai khiến làm việc cực nhọc, không được nghỉ ngơi.
     Nó vừa ngồi xuống, vừa cười vừa mắc cỡ, mặt mày đỏ lơ đỏ lưởng. Đại khái sự hiểu biết của Qú rất giới hạn. Qú cũng biết ḿnh kém cỏi nên rất chịu khó học hỏi, nhún nhường. Được một điều, các sinh hoạt xă hội, văn nghệ là nó xung phong đi đầu. Nó hoạt động hăng say không biết mệt. bảy giờ sáng, năm giờ chiều, một hai giờ khuya, chỗ nào có đám đông là có mặt Qú. Bạn bè đứa nào cũng mến nó. Mấy cô bạn gái lúc nào cũng nhắc nhở tới tên nó luôn:-Anh Qú giúp em làm cái nầy - Anh Qú giúp em làm cái kia. - Anh Qú hát cho em nghe cái bài ǵ hôm trước anh hát ở trong lớp đó !
     H́nh như chưa bao giờ Qú từ chối giúp ai điều ǵ. Nhiều khi nghĩ tới Qú, tôi ước ao phải chi nó học hành được khá thêm một chút th́ hoàn hảo. Tôi có nói ư nghĩ nầy với ông Hiệu Trưởng. Ông ta cũng đồng ư với tôi. Anh Hiếu già, giáo sư Lư Hoá cũng góp ư:
     -Chắc tại nó nghèo quá nên học không vô. Hay là ḿnh xuất quỹ nhà trường để giúp thêm chút ít cho nó đủ tiền ăn học.  Tiền bạc có thoải mái th́ trí óc mới sáng suốt được.  Thằng Qú cũng dễ thương, biết chịu khó...
     Ông Hiệu Trưởng cũng đồng một ư nhưng theo nguyên tắc, không thể lấy tiền quỹ của Hiệu Đoàn để cho riêng một học sinh được. Chúng tôi bàn bàn nhau, mỗi tháng đóng góp người một ít để giúp cho Qú một số tiền nhỏ, phụ giúp nó các khoản ăn mặc, chi tiêu. C̣n nhà ở th́ dễ quá. Ông Tổng Giám Thị dọn dẹp cho nó một cái pḥng trống cạnh kho chứa vật liệu cũ của trường. Có điện, có nước đầy đủ. Nó vừa ở học, vừa phụ với ông gác dan, coi sóc trường sở! Anh em giáo sư cũng hết ḷng hướng dẫn nó học tập. Nhiều ngày chủ nhựt có dịp đi ngang trường, tôi thường thấy xe của Hiếu già đậu trước cửa pḥng nó. Hiếu già rảnh rổi, ế vợ nên chưa có con, nhà cửa khá giả, lấy việc dạy học thêm cho Qú làm niềm vui. Anh thường khoe với tôi:
     -Lúc nầy Qú học tiến bộ lắm đó. Làm bài không c̣n lụp chụp như trước nữa đâu !
     Tôi tin anh Hiếu già.  Tôi tin Qú nó tiến bộ môn Lư Hoá. Nhưng môn Việt Văn của tôi th́ Qú càng học càng dở, không khá được hơn chút nào! Tôi kiên nhẫn, t́m đủ mọi cách giải nghĩa thật đơn giản cho Qú hiểu, nhưng rốt cuộc rồi hoài công vô ích. Chưa một bài luận nào của nó mà tôi cho trên năm điểm. Câu văn dài ḍng, lê thê, không t́m thấy dấu chấm phết. Phần nhiều th́ lạc đề ! Nó viết lan man trên trời dưới đất, không ăn nhập ǵ với đầu bài. Ư tưởng lộn xộn, lạ lùng. Xen vào đó là những danh từ rất đặc biệt, tôi ít khi nghe. Nhưng cái điều làm tôi bực ḿnh nhứt là nó thường viết chữ " f " thay cho chữ "ph".  Mỗi lần bắt gặp chữ nầy, tôi lấy viết đỏ khoanh tṛn nhiều ṿng, ghi lớn bên cạnh câu nhận xét "chữ quốc ngữ không bao giờ có mẫu tự nầy ". Nó nghe lời sửa chữa được vài lần nhưng sau đó th́ chữ " f " ngứa mắt nầy lại thấy nhan nhản trong các bài luận. Nhiều đêm chấm xong bài của nó, tôi tức phát mệt. Tuy vậy tôi cũng rán sửa từng chữ, từng câu hy vọng một ngày đẹp trời nào đó nó sẽ khá hơn. Nhưng ngày đó c̣n xa vời quá.
     Cho đến một ngày gần cuối niên học, buổi trưa trời nắng gắt, tôi dạy xong ra khỏi lớp nhưng chưa về liền, đến ngồi ở băng đá, cạnh hồ nước có trồng sen th́ Qú đến ngồi kế bên, tâm sự:
     -Thầy ơi ! Sao nghĩ tới tương lai, em buồn quá!
     Tôi ân cần hỏi lại:
     -Em có gặp chuyện ǵ rắc rối không ? Có khó khăn ǵ cho tôi biết với !
     Nó trả lời, giọng buồn buồn:
     -Năm nay em tới tuổi quân dịch. Chuyện thi cử th́ quá khó khăn đối với em. Làm sao mà thoát được kỳ nầy. Đi lính th́ phải bỏ học. Lỡ dở hết...
     Tôi an ủi nó bằng một câu thật tầm thường, không nói th́ thiếu, mà nói ra th́ hơi...dư:
     -Em rán hết sức từ giờ đến khi thi, th́ sẽ đậu được. Không có ǵ khó khăn lắm đâu. Đừng nản ḷng. Tôi hồi nhỏ học c̣n dở hơn em nhiều lắm, lần hồi rồi cũng xong!
     Khuôn mặt của Qú chiều hôm đó, ảm đạm quá. Tôi thương nó mà đành bất lực. Qú ngồi hồi lâu, khe khẻ nói:
     -Chẳng thà em vô bưng, c̣n hơn đi lính quốc gia đánh mướn cho Mỹ !
     Nghe xong tôi muốn á khẩu, lỗ tai lùng bùng. Trời đất ơi ! Thằng Qú ngoan ngoản, hiền lành, nó có được ư nghĩ kỳ lạ vậy sao? Trong đầu tôi, một tia sáng lóe ra. À, cái chữ " f " thường bắt gặp trong các bài luận văn với hai câu thơ lạ viết trên b́a sách giáo khoa của nó, bây giờ trở nên dễ hiểu quá. Rơ ràng có người hướng dẫn, dạy dỗ nó ngoài anh em giáo sư tụi tôi.

     Nếu làm hoa làm hoa hướng dương
     Nếu làm đá làm đá hoa cương

     Thằng Qú muốn làm đá hoa cương.
Được lắm! Thứ đá xanh cứng rắn nầy, người ta sẽ dùng búa thầu để đập nhỏ nó ra để lót đường đi. Rồi nó sẽ bị thứ xe hủ lô chủ nghiă nghiền nát, cán dẹp. Không kịp suy nghĩ, tôi buột miệng:
     -Đừng, đừng, em sẽ đậu trong kỳ thi nầy. C̣n nếu không may, th́ em cũng đừng theo họ. Tôi không thích cái chủ nghĩa coi con người như con vật nô lệ, tự động nhắm mắt tuân theo những định luật vật chất, kinh tế như cái răng trong một bánh xe, con ốc trong bộ máy. Con người phải được tự do trong tư tưởng, trong hành động...
     Qú ngát lời tôi:
     -Em th́ không thích cái xă hội bất công, giàu nghèo xa cách quá. Thầy nghĩ thế nào khi thấy người th́ lên xe xuống ngựa, kẻ th́ cơm không có ăn, áo không có mặc !
     -Tôi cũng đồng ư với em, chúng ta không thể chấp nhận sự bất công. Nhưng hiện tại đâu có nơi nào có sự công bằng tuyệt đối. Có thiên đường là nơi lư tưởng nhứt nhưng chỉ dành riêng cho người đă chết rồi! C̣n trên trái đất nầy th́ chỉ có cái hạnh phúc tương đối thôi. Để so sánh hai chế độ, tôi nhắc cho em nhớ câu nói nầy của ông Churchill-"Chế độ tư bản bất công ở chỗ phân chia sự giàu có không đồng đều, c̣n chế độ cộng sản rất công b́nh v́ nó chia rất đều sự nghèo đói "
     Nó ngồi trầm ngâm hồi lâu:
     -Thầy không biết mới nói vậy chớ trong đó có tới mười hai cái tự do, tám thứ quyền lợi. Mấy ảnh nói với em khi cách mạng thành công, ḿnh sẽ được sung sướng lắm !
     Tôi nghe xong, biết ư nó đă quyết, nhưng cố vớt vát:
     -Em phải biết ở dưới miếng mồi thơm, luôn luôn có cái lưỡi câu thiệt bén! Đừng để bị dối gạt bằng những lời hứa hẹn mơ hồ...
     Nó cắn chặt môi, mắt chớp chớp không nói.
Tôi nắm lấy tay nó, thiết tha:
     -Nếu ở trong lớp, tôi biết có đứa nào nghĩ như em vừa rồi th́ không cản đâu! Riêng Qú, tôi coi như mấy đứa em ruột trong nhà, tôi thấy có bổn phận phải nhắc nhở. Nghe tôi nói, Qú ơi, đừng có dại dột phiêu lưu. Tuổi trẻ máu nóng lắm, phải suy nghĩ kỹ trước khi dấn thân. Kẹt vô rồi là ra không được. Cái ǵ ḿnh sắp làm phải nghĩ tới hậu quả. Đừng để lỡ lầm rồi mới nói câu -" phải chi hồi đó ..."
     Nó ngồi bất động, ánh mắt xa xôi, diệu vợi.
  Rồi nó cúi xuống, lượm một cục sỏi, chọi mạnh xuống mặt hồ, phủi tay đứng dậy:
     -Cám ơn thầy thương mà chỉ dẫn, em sẽ nghe lời...
     Cũng may mà thằng Qú không nghe theo tôi nên khi tôi gặp lại th́ nó đang bắt đầu bước thẳng trên con đường tương lai sáng trưng. Mới có mấy năm xa cách, Qú thay đổi hẵn ra. Đầu đội nón tai bèo, chân mang dép râu, bên hông đeo khẩu súng ngắn, vai mang chiếc bóp da. Nó ngồi tại cái bàn của ông Hiệu Trưởng, thân thể có hơi ốm hơn lúc trước, cộng thêm nét dày dạn, đen đúa, phong sương. Duy cặp môi và ánh mắt th́ khác nhiều. Cặp môi thâm hơn. Vẻ trưởng thành, già giặn hiện rơ trên khuôn mặt.  Những ngày đầu tháng năm, biểu ngữ cờ sao đầy phố. Trường tôi cũng đỏ rực một màu cờ máu. Ông Hiệu Trưởng, vốn đă nhỏ con, bây giờ gầy tóp lại. Cái cà-vạt thường ngày không c̣n. Ông lại bỏ áo ra ngoài, chưn mang dép, coi cũng có vẻ giác ngộ cách mạng. Duy có Hiếu già, vẫn áo bỏ trong quần, chưn mang giày da, tay cầm cặp sách như lúc c̣n đi dạy. Mặt anh b́nh thản, không buồn không vui. Anh em chúng tôi, buổi sáng đó, đến ghi danh tŕnh diện với Qú. Nó đại diện Ty đến tiếp thu trường sở. Ông Hiệu Trưởng kề tai tôi nói nhỏ như tự trấn tỉnh:
     -Cũng may Qú nó đến tiếp thâu trường ḿnh, người lạ th́ mệt hơn. Dầu sao th́ cũng là học tṛ cũ, anh em ḿnh cũng không có làm ǵ bậy...
     Qú thấy chúng tôi lục tục kéo đến, chạy ra chào hỏi niềm nỡ.
Nó gật đầu chào tôi, thái độ cũng y như xưa:
     -Em cũng có ư trông thầy năy giờ. Lâu quá gặp lại mấy thầy, em mừng lắm. Không ngờ ngày nay đất nước lại độc lập, thanh b́nh. Thầy Điền hơi khá hơn lúc trước, c̣n thầy Hiếu th́ y như xưa, không có ǵ thay đổi...
     Tôi cảm thấy hơi yên tâm.
Ông Hiệu Trưởng dè dặt:
     -Anh Qú chỉ cho tôi biết cách thức làm sổ sách giấy tờ cho đúng cách...
     -Thầy đừng lo. Sổ sách trường th́ cũng đơn giản, không có ǵ khó khăn đâu. Để em làm cho mỗi thầy giấy tŕnh diện để tiện việc đi lại
     Anh bạn giáo sư nhạc, người đỡ đầu cho Qú ngày xưa, sung sướng hớn hở ra mặt. Anh coi cái vinh dự của Qú như của chính anh.. Anh khoa tay giửa đám đông giáo sư, nói bô bô:
     -Hồi Mậu Thân, tôi xúi nó theo cách mạng đó. Phải nghe lời người ta theo "nguỵ " th́ bây giờ chết ngắc rồi !
     Anh nói trơn tru, gọn lỏn. Tay chống nạnh, mặt nghinh nghinh qua tôi. Tôi cảm thấy nhột quá. Anh ngó ngang ngó dọc, thấy Hiếu già quần áo chỉnh tề, đi dọc theo hành lang, vẫn từ tốn, chững chạc, anh lẩm bẩm cốt để Qú nghe:
     -Mẹ, giờ nầy mà c̣n khệnh khạng, cái bịnh tiểu tư sản vẫn không chừa !
     Qú nghe rơ nhưng không nói. Tôi không biết nó nghĩ ǵ trong đầu. Bảy năm không tiếp xúc làm sao tôi đoán được những đổi thay. Tôi nh́n lại cái bàn viết, cái tủ đựng hồ sơ, mấy cái ghế dành cho khách vẫn y chỗ cũ. Cái bản đồ Việt Nam vẫn treo trên tường. Cái cờ hiệu đoàn Hoàng Diệu ngày xưa tôi đặt thêu ở Sài G̣n vẫn c̣n đó. Duy có một sự thay đổi nhỏ. Ông Hiệu Trường đứng ở dưới, c̣n thằng Qú th́ ngồi ở trên. Tôi đứng sau lưng ông Hiệu Trưởng nghĩ quẩn nghĩ quanh, sực nhớ tới câu nói của một chánh trị gia-"sau bất cứ một cuộc cách mạng nào chỉ có thành phần lănh đạo thay đổi, c̣n nhân dân cũng hoàn là nhân dân". Như vậy ở trường Hoàng Diệu nầy, ai thuộc thành phần lănh đạo ?  Ai là nhân dân?
     Tôi, Hiếu già, các bạn giáo sư nam nữ được sắp hạng ở cái chỗ nào ?
     C̣n chỗ nào nữa, tụi tôi đâu phải là nhân dân.  Qú lại gần tôi:
     -Thầy đừng có lo. Chánh sách bảy điểm của chánh phủ lâm thời đă ghi rơ ràng, người ta phải thi hành cho đúng. Hơn nữa, nếu ǵ th́ c̣n có em. Hỗng lẽ em lại không giúp được cho mấy thầy chút ít ǵ sao !
     Sau đó gần một tháng, quả nhiên Qú đă giúp cho anh em giáo sư chúng tôi. Nó khiêng dùm cho ông Hiệu Trưởng cái ba lô bự, tay xách thêm cái xắc tay dùm cho Hiếu già, đưa tụi tôi thẳng lên xe nhà binh để đến trại học tập.  Nó nắm tay tôi từ giả:
     -Thầy đi b́nh yên ! Học tập một thời gian ngắn rồi về ! Ở trại đầy đủ tiện nghi, thầy đừng sợ thiếu thốn. Nếu có dịp, em sẽ đến thăm...
     Nó móc túi trên túi dưới, cuối cùng lôi ra gói Vàm Cỏ c̣n phân nữa, nhét vào túi áo tôi, nói ngập ngừng:
     -Thầy hút cho ấm khi đi đường... Tiếc quá, em chỉ có bấy nhiêu !
     Tôi không biết hút thuốc nhưng vẫn lấy cho nó vui. Cái bao thuốc dẹp lép nằm trong túi áo sát bên ngực, ḷng tôi chừng ấm lại. Lúc xe gần chạy, chợt nhớ lại khung trường thân yêu tôi đă gần mười năm dạy ở đó, dặn vói với Qú:
     -Ở trước thư viện, tôi mới trồng bốn cây bông điệp, mùa nắng nầy nếu không tưới, sợ nó khó sống, em nhớ dặn chú Cân nhớ chăm sóc, coi chừng dùm thầy...
     Khi xe đă chạy, một anh sĩ quan ngồi bên cạnh nói với tôi:
     -Thầy giáo lo xa quá, đất trống bây giờ dùng để trồng khoai lang, khoai ḿ, rau muống, ...c̣n chỗ nào mà trồng bông...
     Thằng cha nói bậy vậy mà trúng quá. Sáu tháng sau, tôi được trở về với miếng giấy phóng thích nhỏ bằng bàn tay có ghi câu: "Không thời hạn quản chế". Phước đức ông bà mười đời c̣n sót lại. Số tôi c̣n hơi đo đỏ sau cuộc bể dâu. Tôi đi trên con đường từ nhà đến trường, thấy người ta đông như ngày hội. Thiên hạ túa ra đường để bán quần áo cũ, chén dĩa, giày dép. Tôi không t́m thấy nụ cười trên các gương mặt xanh xao, héo úa đó. Mặt tôi th́ cũng không hơn ǵ, tàn tạ, thê lương. Trong đầu tôi nhớ đến Hoàng Diệu rơ nét. Cái cổng trường có giàn bông giấy, cái hồ nước trồng sen trước pḥng ông Hiệu Trưởng, các dăy hành lang dài hun hút... và nhứt là Qú, cái phao hy vọng mà tôi sẽ phải bám vào.
     Tôi gặp ngay chú Cân ngồi ở băng đá thảnh thơi. Sân trường được chia ra nhiều khoảng nhỏ trồng rau lang, trồng cải. Cái giàn bông giấy bây giờ là giàn mướp lá xác xơ. Ngôi trường vẫn như xưa nhưng có ǵ xa lạ quá.
     -Thay đổi nhiều quá hả chú Cân ?
     -Thầy có biết tin ông Hiệu Trưởng ḿnh bây giờ ở đâu ?
     -Khi đi tôi với thầy Hiếu ở chung trại. Ông Hiệu Trưởng được đưa đi nơi khác xa hơn, từ đó tới giờ không gặp nữa.
     Tôi đi vào câu hỏi chánh;
     -Qú làm việc có dễ chịu không chú Cân ? Sáng nay tôi muốn gặp nó có chút việc. Mới được về bỡ ngỡ quá, cái ǵ cũng xa lạ..
     Chú Cân trố mắt nh́n tôi, ngạc nhiên:
     -Thầy không biết ǵ sao ? Qú đă nghỉ việc, về Cái Tắc làm ruộng. Tội nghiệp anh Qú, tuổi trẻ nhưng đàng hoàng, có t́nh có nghĩa. Nghe đâu không đủ bằng cấp để làm Hiệu Trưởng, Ty kêu về cho làm việc văn pḥng, bị chèn ép hoài, nên buồn xin thôi. À, thầy có cần vô văn pḥng gặp anh Chuyên, Hiệu Trưởng mới không? Ông nầy ở ngoài Bắc vô, tốt nghiệp Đại Học Sư Phạm Thanh Hóa mười mấy tuổi đảng rồi đó!
     Sau màn giới thiệu lư lịch xếp mới, chú chép miệng:
     -Gốc mạnh lắm, em ruột anh Hồng, Trưởng Ty mà...
     Tôi lắc đầu, từ giả chú Cân, đưa mắt nh́n lướt qua sân trường lần cuối. Mấy cây bông điệp trước thư viện có được vài lá non nhưng èo uột quá. tôi tự hỏi chừng nào nó mới trổ bông. Tôi thèm thấy những cánh hoa đỏ rực trên cành vào những mùa băi trường. Cái ước ao có chú xíu đó mà cũng không đạt được. Chắc là vĩnh viễn tôi không thể đi dạy lại. Qú nó cách mạng như vậy c̣n bị bỏ rơi, huống chi tôi. Cũng may là c̣n đầy đủ đầu, ḿnh, tay chưn mà về cày ruộng ở Chương Thiện. Trong khi đó hằng triệu, triệu thằng Qú khác đă phơi xương trắng hếu ở dọc Trường Sơn, ở rải rác khắp nơi trên đất nước...
     Tôi miên man nhớ đến những đêm văn nghệ học sinh, Qú mập mạp với giọng ca nồng nàn. Tôi nhớ đến hai câu thơ nó đă viết trong cuốn sách giáo khoa. Tôi muốn gặp lại nó không phải để nói chuyện văn chương chữ nghĩa như kiểu "Ba năm trấn thủ lưu đồn" mà là nói với nó một chân lư tầm thường nhứt:
     -Qú ơi " Em đừng có buồn! Đừng mong làm hoa hướng dương, suốt ngày ngước nh́n mặt trời hoài, mỏi cổ lắm. Cũng đừng thèm làm đá xanh cứ phải lót đường cho người ta đi. Em phải nhớ một điều, v́ lư tưởng cao cả, chúng ta có thể chấp nhận hy sinh thân xác để bón lúa, chớ đừng bao giờ dùng nó để làm phân bón cho thứ cỏ dại sinh sôi nẩy nở. Em là người có ḷng đối với đất nước, hăy giữ vững niềm tin, đừng để lầm lạc lần nữa trong đời. Ngày nào toàn dân đứng lên phát cỏ dại, hy vọng lúc đó thầy tṛ ḿnh sẽ có mặt ở tuyến đầu, nhớ nghe Qú !

Vơ Tấn Phước
(Cựu Giáo Sư Trung Học Hoàng Diệu)



Về lại mục lục của trang VĂN




Copyright © 2011 - Hội Ái Hữu Cựu Học Sinh Trung Học HOÀNG DIỆU Ba Xuyên - Bắc California - All rights reserved