www.trunghochoangdieubaxuyen.net - Thân Chúc Quư Thầy Cô và Đồng Môn Hoàng Diệu một năm mới luôn được Dồi Dào Sức Khỏe và Tràn Đầy Hạnh Phúc - www.trunghochoangdieubaxuyen.net






Dương Lịch – Âm Lịch Click on the date for details

"C̣n Một Chút Ǵ Để Nhớ"

Thầy Nguyễn Ngọc Đường

     Hôm nay, thân ái mời quư vị trở về với Bố già Phạm Duy, người nghệ sĩ quư mến, đă gây nhiều sóng gió trong giới văn nghệ ở hải ngoại và cả ở trong nước. Viết về PD th́ trời ơi "biết rồi khổ lắm nói măi" như tôi đă than thở trong một bài kỳ trước. Ở đây, tôi chỉ mạn phép đưa ra một số ư kiến hết sức riêng tư về ông em ruột của Thầy tôi mà thôi. Quư vị nào, có th́ giờ rảnh rỗi, nghĩa là thất nghiệp, muốn t́m hiểu chỉ tiết về người nghệ sỹ th́ hăy t́m đọc trong bốn tập Hồi Kư và một rừng những bài viết khen chê nói về đương sự, tràn ngập ở trên mạng.
     Phạm Duy, tuy không tài hoa như Văn Cao nhưng quả là một thiên tài đích thực. Điều này th́ khỏi bàn và đă được đa số mọi người công nhận! Thật ra, thiên tài cũng chỉ là người trần mắt thịt, nên ngoài những ưu điểm Trời cho, cũng c̣n vô s
khuyết điểm của con người trần tục. Vả lại nhân vô thập toàn, trên cơi đời này có ai là perfect đâu! Tôi xin bắt đầu bằng một số ưu điểm của Bố già.
     Trước hết, về khả năng sáng tác th́ đương sự đúng là không đối thủ. Với gia tài âm nhạc đồ sộ cả ngàn ca khúc, mấy ai đă có thể thực hiện được trong cuộc đời ngắn ngủi của ḿnh. Không những thế, nội dung của mỗi nhạc phẩm đều chứa đựng cả văn lẫn chất, dễ thấm sâu vào tâm hồn của tha nhân. Đến như Thi nô Tố Hữu, tuy rất ghét Phạm Duy v́ cứng đầu, cũng phải khen là ca từ của ông thật giản dị, trong sáng và lôi cuốn. Lúc Phạm Duy chưa về cư trú tại VN, trong một cuộc trao đổi thư từ giữa hai nhân vật nổi tiếng, Văn Cao đă nói với Phạm Duy: "Anh là một nhà Văn hóa! Nếu không có một tấm ḷng và những cảm xúc chân thực th́ đă không thể cho ra đời những tác phẩm đầy t́nh tự dân tộc được". Đúng như thế, nhạc phẩm của Phạm Duy rất phong phú, bao gồm nhiều thể loại: Dân ca, Thanh niên ca, Hùng ca, Chiến sỹ ca, Thương binh ca, T́nh ca, Đạo ca, Thiền ca, Tục ca, Cầm ca, Hàn Mặc Tử ca, trường ca "Con đường cái quan" và cuối cùng, trước khi qua đời là trường ca "Ngâm vịnh Kiều". Cái đặc sắc trong tác phẩm của ông là tuy nhiều, nhưng một số thật tuyệt vời, một số xuất sắc và số c̣n lại cũng không có ca khúc nào tệ cả.
     Về t́nh cảm, Phạm Duy xứng đáng là một chủ gia đ́nh nghiêm túc, có tinh thần trách nhiệm cao. Ông luôn luôn che chở, bao bọc người thân rất chu đáo và tận t́nh. Tuy bản chất lăng mạn, yêu đương thoải mái, nhưng không bao giờ ông quay lưng lại với vợ con. Và đây cũng là một điểm son mà Trời đă ban cho ông trong cả cuộc đời. Ông kín đáo thổ lộ, chưa bao giờ vợ chồng căi nhau to tiếng ở trong nhà, nên không khí gia đ́nh lúc nào cũng đầm ấm, hạnh phúc. Tuy nhiên, theo tôi suy đoán, có lẽ ông cũng biết nhưng dấu biệt, không khai ra một sự thật quan trọng: "Chính nội tướng Thái Hằng đă phải âm thầm chịu đựng và hy sinh, để tránh đổ vỡ cho cả gia đ́nh". À mà điều này cũng chỉ là đoán ṃ, nếp tẻ ra sao có lẽ phải chờ tôi qua "bển" hỏi lại đôi uyên ương cho chắc ăn.
     Sau khi đă tán thưởng một số ưu điểm, bây giờ xin phép kể ra một số khuyết điểm mà Bố già đă phạm phải trong thời gian tại thế. Cũng xin minh định là sự nhận xét trong đoạn này, phần lớn do tôi chủ quan đưa ra, phần khác do thâu góp những ư kiến chung chung ở trên mạng, mong quư thức giả vui ḷng chấp nhận.
     Phạm Duy, dù muốn hay không cũng là một nhân vật nổi tiếng trong cộng đồng, đồng thời cũng được mệnh danh là người của quần chúng. Như vậy, mọi cử chỉ, hành động hoặc phát ngôn của ông đều được mọi người chú ư đánh giá, và cũng chỉ là điều b́nh thường.
     Theo thiển ư, phong thái của Phạm Duy, một đôi khi tiếp xúc với đám đông, h́nh như hơi thiếu sự khiêm tốn! Một đêm, trên sân khấu Thúy Nga Paris, MC Lê Văn đặt câu hỏi: Ư kiến của nhạc sĩ ra sao về phong trào nhạc trẻ? Ông bèn hồn nhiên phang liền một câu làm khán giả ngỡ ngàng: Tôi cưỡi cổ ngay nhạc trẻ bằng bài "Em hiền như ma sơ", thơ Nguyễn tất Nhiên, do tôi phổ nhạc. Sau đó, biết ḿnh hơi quá đà, ông bèn xin lỗi ngay. Dù sao qua sự kiện này, ông đă để lộ một nhược điểm là hơi đề cao cái "tôi" của ḿnh trước đám đông. Theo thiển ư, cái "tài" của ḿnh, nếu có thật, cũng nên nhường cho thế gian tự nguyện nâng lên mới là khôn ngoan, phải không thưa quư vị?
     Sau một thời gian dài hoạt động hăng say, người nghệ sỹ cảm thấy mệt mỏi, tuổi đă cao nên muốn trở về nơi chôn nhau cắt rốn để an hưởng những ngày cuối đời. Điều mong ước này cũng là b́nh thường và mọi người đều thông cảm với ông. Tuy nhiên, theo ư tôi, ông nên lặng lẽ thực hiện quyết định này th́ tốt hơn v́ nó vốn nhậy cảm đối với dân tị nạn. Sự thật, không thể phủ nhận là Phạm Duy cũng có căn cước tị nạn như đa số mọi người trong cộng đồng chúng ta. Ông đă sáng tác một số ca khúc có hơi hướng chống CS trên giấy trắng mực đen, và c̣n sờ sờ ra đó. Thế mà nay ông thản nhiên quay lại bảo: ông không chống ai, chỉ chống gậy thôi! Ngoài ra, ông c̣n phát ngôn buông thả, không tiện kể hết ra đây, và quả thật đă làm dân tị nạn buồn, không c̣n thương mến người nhạc sỹ thiên tài như những ngày xưa ấy.
     Vậy th́ một câu hỏi được đặt ra: Phạm Duy có thật sự yêu quê hương Tổ quốc hay không? Dĩ nhiên là Yes. Bằng chứng là không mặn nồng với quê hương th́ làm sao có những tác phẩm để đời như vậy? Văn Cao đă có một nhận xét đúng đắn: "khi thai nghén những tác phẩm giá trị, tác giả phải có cảm xúc chân thực, khó có thể đóng kịch hay giả dối được.
     Theo thiển ư, Phạm Duy ngoài mục đích b́nh thường nêu trên, ông c̣n có tham vọng muốn nhân dân cả nước, 90 triệu người, hát và nhớ đến những ca khúc của ông, nghĩa là muốn có chữ "Danh". Điều này cũng dễ hiểu và người đời ai chả muốn được như vậy. Và thêm một điều cốt lơi nữa là Phạm Duy rất thực tế và có viễn kíến. Sự trở về của ông, hy vọng sẽ tạo điều kiện cho con cháu, dâu rể, khi hết thời ở hải ngoại, có đất để sinh sống sau này. Ối dào, Bố già thật khôn chẩy máu mắt, bằng chứng là Duy Quang đă là chủ quán cà phê ca nhạc ở Sài G̣n cấp kỳ ngay thời gian sau đó. Nhưng thật ra theo tôi, riêng điểm này, ông đă quá lo xa và hơi lẩm cẩm.
     Trên sân khấu các trung tâm ca nhạc hải ngoại, ngay từ hồi ông c̣n sống, đă có mặt rất nhiều ca sỹ lạ hoắc ở trong nước phây phây được mời qua tŕnh diễn. Và cho đến nay, điểm mặt th́ có đến 99% các ca sỹ tị nạn ở Mỹ quốc đă vô tư trở về hát ḥ trên quê hương yêu dấu. Có lẽ chỉ c̣n lẻ loi có danh ca Thái Thanh, hiện nằm trong viện dưỡng lăo, là trước sau như một, với lập trường kiên định, nhất định không về, thật đáng khâm phục. Tóm lại, sự ra dzô như đi chợ của các nghệ sỹ là do nhu cầu và tài năng của họ. C̣n đối với Nhà nước CS th́ chỉ cần "thủ tục đầu tiên" cho đẹp là qua cầu chót lọt. Bố già có đi hay ở cũng chẳng ảnh hưởng ǵ đến con cháu của ông và mọi sự cứ diễn tiến như thế và... dài dài!
     Để bàn về sự quyết định trở về của Bố già, tôi có nhận xét như sau:
     Phạm Duy về ở luôn trong nước, tính kỹ ra quả là lợi bất cập hại. Về chữ Danh, ông hoàn toàn thất bại. Tác phẩm của ông cả ngàn mà Nhà nước chỉ cho phép phổ biến có hơn một trăm? Thật ra ông đă bị CS lợi dụng, mục tiêu chỉ để câu những con mồi khác mà thôi. Ngoài ra ông c̣n bị đám nhạc sỹ thời kháng chiến kỳ thị, ghen tài và nói xấu, nghĩa là ông rất cô đơn. Ở hải ngọai th́ dân tị nạn đàm tiếu, coi như người nghệ sỹ đă phản bội đồng hương. Nói đúng ra, ông đă bị thất sủng nặng nề. Khi ông qua đời, tang lễ ở trong nước được tổ chức rất khiêm tốn, không được một phần long trọng như của Văn Cao hay Trịnh công Sơn. C̣n ở hải ngoại th́ nói cho ngay, thua xa đám tang vĩ đại của đàn em Việt Dzũng. Hôm tang lễ của Bố già, chỉ có một số ít thân hữu đến thăm viếng. Rể Tuấn Ngọc, nét mặt khắc khổ, đứng đơn ca một ḿnh từ đầu cho đến phút chót. Bạn già Trần văn Khê, cũng sắp tới cơi, râu tóc bạc phơ, vừa khóc vừa đọc điếu văn. "Ôi cảnh biệt ly sao mà...thảm vậy!"
     Về vật chất th́ nhờ bán bản quyền tác phẩm cho công ty Phương Nam, ông cũng chỉ mua được một căn nhà để ở, sáng tác lưa thưa và dĩ nhiên bị kiềm chế, không được tự do thoải mái như ở xứ Cờ Hoa. Những bạn hữu c̣n sống lúc đó chỉ có vài ba người đồng cảm như Trần Văn Khê, Hoàng Cầm, Nguyễn Văn Tí... cũng lơ thơ tơ liễu mà thôi.
     Và cuối cùng, để chấm dứt bài viết, tôi mạn phép thay mặt Bố già nơi suối vàng lạnh lẽo, có vài lời tâm huyết với quí vị như sau:
     "Tôi, Phạm Duy yêu quê hương lắm chứ! Rơ ràng là: "Tôi yêu tiếng nước tôi..." Thời kháng chiến, lúc c̣n độc thân, tôi đă hăng hái xông pha từ Bắc vào Nam, tất cả hai lần, sống chết trên đường tơ kẽ tóc nào có xá chi! Đến khi thành hôn, tôi cũng có bổn phận phải yêu thương và bao bọc gia đ́nh chứ! Quê hương kháng chiến không nuôi nổi th́ chúng tôi đành phải gạt nước mắt mà dắt nhau dinh tê về Hà nội. Thế rồi cũng v́... sinh kế, tôi đă đem cả đại gia đ́nh vào Nam, rồi qua Mỹ và cuối cùng lại trở về quê hương, nói cho rốt ráo cũng chỉ v́ ba chữ Danh Lợi T́nh.
     Đến đây, có thể quư vị c̣n thắc mắc: Thế th́ Phạm Duy yêu ai nhất? Ối dào, khó trả lời quá! Nhưng tôi đă ngủ yên dưới ḷng đất từ lâu, đâu c̣n sợ điều tiếng thị phi nữa. Vả lại tôi đă nhờ Thầy Sugar, đủ bản lănh để trả lời và đỡ đ̣n hộ, yên chí rồi mà! Và bây giờ tôi xin nói thật nhá.
     Để cho dễ hiểu, tôi xin xếp theo thứ tự cảm tính: Phạm Duy đương nhiên là yêu... Phạm Duy nhất. C̣n yêu quê hương và gia đ́nh, th́ đồng hạng hai. Cuối cùng, yêu tự do sáng tác ở bất cứ vị trí và t́nh huống nào, được xếp hạng chót. Và giờ đây đă cạn lời, Phạm Duy xin thân ái vĩnh biệt trần gian một lần nữa. Hẹn gặp lại quí vị một ngày đẹp trời, ở bên này cơi vĩnh cửu"
.
     Đoạn chót - Thưa quư vị, tôi thật ngậm ngùi cho thân phận hẩm hiu của một thiên tài văn nghệ, lúc chợ đă về chiều. Cả đời rút ruột tơ tằm, tặng cho thế gian bao nhiêu là tác phẩm quư giá mà khi nằm xuống lại phải nhận một hậu quả ảm đạm không được như mong muốn. Thôi th́ cũng do duyên nghiệp quả báo mà ra cả. Tuy nhiên tôi tin rằng, những ca khúc tuyệt vời của nhạc sỹ Phạm Duy, dù sao cũng luôn được trân quư và sẽ sống măi trong ḷng những người VN, có mặt ở bất cứ nơi nào trên cái hành tinh dễ thương này. 
     Và bây giờ Thầy Sugar bằng xương bằng thịt, thân ái mời quư vị thưởng thức bài "C̣n một chút ǵ để nhớ", thơ Vũ hữu Định, do Phạm Duy phổ nhạc.

Thầy Nguyễn Ngọc Đường



Về lại mục lục của trang VĂN




Copyright © 2011 - Hội Ái Hữu Cựu Học Sinh Trung Học HOÀNG DIỆU Ba Xuyên - Bắc California - All rights reserved